суббота, 30 мая 2015 г.

Майка Радасьць. Шчасьлівыя людзі. Койданава. "Кальвіна". 2015.



    Яўген Паўлавіч Шчасьлівы - нар. 6 сьнежня 1923 г. у Смаленскай вобласьці.
    Пасьля заканчэньня сярэдняй школы паступіў у г. Ленінградзе адразу ў два інстытуты - тэатральны і пэдагагічны імя А. І. Герцэна.
    Пад час вайны СССР з Нямеччынай Яўгеній Паўлавіч быў сувязным партызанскага атрада, ваяваў у смаленскіх і беларускіх лясах, удзельнічаў у вызваленьні Беларусі. Ваяваў на тэрыторыі Прусіі, быў удзельнікам савецка-амэрыканскай сустрэчы на Эльбе. Там, пад Берлінам, ён скончыў вайну, расьпісаўшыся на Брадэнбурскіх варотах. Яшчэ ў студэнцкія гады Яўгеній Паўлавіч пазнаёміўся з вядомым артыстам Міхаілам Жаравым. Іхняя сустрэча адбылася зноў на фронце, пад Кёнігзбэргам. Жараў раіў Яўгену працягнуць пасьля вайны вучобу ў тэатральным інстытуце,
    Але пасьля вайны пачалася пэдагагічная дзейнасьць Яўгена Шчасьлівага. Адначасова ён завочна давучваўся ў Ленінградзкім пэдагагічным інстытуце, які скончыў у 1951 г., атрымаўшы спэцыяльнасьць настаўніка гісторыі.
    У 1967 г. ён з сям’ёй пераехаў у г. Якуцк, дзе быў прызначаны дырэктарам сярэдняй школы № 10, затым узначальваў працу пэдагагічных калектываў школы-інтэрната № 28 і Табагінскай васьмігадовай школы.
    Выхаванцы школы-інтэрната з вялікай цеплынёй успамінаюць пра “жывы куток”, які быў адкрыты па ініцыятыве дырэктара. Незабыўнымі для дзяцей апынуліся паездкі ў г. Ленінград разам з дырэктарам, у горад яго юнацкасьці.
    У 1974-1986 гг., працуючы ў Табагінскай васьмігадовай школе, Е. П. Шчасьлівы стварыў краязнаўчы музэй, які дзейнічае і ў наш час. Па яго ініцыятыве быў пабудаваны двухпавярховая прыбудова школы.
    Яўген Шчасьлівы - Выдатнік асьветы РСФСР, кавалер ордэна Айчыннай вайны I ступені, узнагароджаны мэдалямі “За ўзяцьце Бэрліна”, “За ўзяцьце Кёнігзбэрга”, “За перамогу над Нямеччынай” ды інш.
    Памёр у 1998 годзе.
    Літаратура:
    Счасливый Евгений Павлович. // Педагогическая энциклопедия. Т. III. Якутск. 2005. С. 386.
    Майка Радасьць,
    Койданава.

    Ганна Ісідараўна Шчасьлівая – нар. 16 жніўня 1924 г. у вёсцы Крышычы Гомельскай вобласьці Беларускай ССР (СССР).
   Яе юнацкасьць прыйшлася на гады вайны СССР з Нямеччынай, калі дзяўчына сышла ў партызаны.
    Пасьля вызваленьня Беларусі ад 1946 г. Ганна Шчасьлівая працавала ў школе і адначасова вучылася ў Магілёўскім дзяржаўным пэдагагічным інстытуце, у 1958 г. атрымала дыплём настаўніка геаграфіі сярэдняй школы.
    У 1967 г. разам з мужам яна прыехала ў г. Якуцк і працавала настаўнікам геаграфіі ў школах № 10, 13, 27, 29, ШРМ-9.
    Падчас паездак па краіне і за мяжу Ганна Ісідараўна сабрала багаты матэрыял пра шматлікія гарады і кантынэнты, пра біяграфіі вядомых дасьледнікаў і першаадкрывальнікаў. Да працы па зборы дыдактычнага матэрыялу падлучала вучняў, пашыраючы тым самым іх далягляд.
    Як клясны кіраўнік А. І. Шчаслівая ўмела натхніць школьны калектыў на карысныя справы, арганізоўвала дапамога адсталым у вучобе, дамагалася, каб яе вучні былі гатовыя працаваць у сталым жыцьці, вучыла іх пераадольваць цяжкасьці.
    Ганна Ісідараўна Шчасьлівая - Выдатнік народнай асьветы, кавалер ордэна Айчыннай войны II ступені. Узнагароджаная мэдалём “За перамогу над Нямеччынай”, шматлікімі юбілейнымі мэдалямі ў гонар Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг. Ганаровымі граматамі Міністэрства адукацыі ЯАССР і РС(Я), Упраўленьня адукацыяй г. Якуцка.
    Літаратура:
    Счасливая Анна Исидоровна. // Педагогическая энциклопедия. Т. III. Якутск. 2005. С. 386.
    Майка Радасьць,
    Койданава.



пятница, 29 мая 2015 г.

Толюсь Шкварка. Спартывісты фізык. Койданава. "Кальвіна". 2015.




    Надзея Цімафееўна Кухаренко - нар. у 1943 г. у гэбітавым цэнтры Віцебск генэральбецырку Беларутэнія райхскамісарыяту Остлянд Нямецкага райху, але, у выніку ўсяпераможнаму наступу Чырвонай Арміі, 26 ліпеня 1944 г. апынулася ў Беларускай ССР.
    У 1964 г. скончыла фізычны факультэт Іванаўскага пэдагагічнага інстытута і ад 1964 г. працуе ў сярэдняй школе № 2 райцэнтра п. Нюрба (ад. 1997 г. горад) Якуцкай АССР, ператворанай з цягам часу у тэхнічны ліцэй Нюрбінскага ўлусу Рэспублікі Саха (Якутыя).
    Урокі настаўніка Надзеі Цімафееўны заўсёды адрозьніваліся умелым спалучэньнем высокай навуковасьці і даступнасьці, дзелавым, творчым настроем дзяцей і атмасфэрай зычлівасьці. Яе навучэнцы былі самастойныя ў меркаваньнях, паказвалі глыбокія веды тэарэтычнага матэрыялу, уменьню лягічна выкладаць думкі і ўжываюць атрыманыя веды пры рашэньні нестандартных задач і на практыцы, у фізычных экспэрымэнтах.
    Кухарэнка больш 15 гадоў кіравала раённым аб’яднаньнем настаўнікаў фізыкі. Досьвед яе працы неаднаразова распаўсюджваўся ва ўлусе, рэгіёне, рэспубліцы па тэмах “Пазаклясная праца па фізыцы са здольнымі навучэнцамі, прышчапленьне цікавасьці да дасьледчай працы”, “Рашэньне алімпіядных задач і задач падвышанай цяжкасьці па фізыцы”, “Мэтодыка сыстэматычнай падрыхтоўкі навучэнцаў да алімпіяды па фізыцы”.
    Распрацавала ўласную праграму вывучэньня курсу фізыкі ў тэхнічным ліцэі сельскай мясцовасьці і працуе над праблемай “Разьвіцьцё ўстойлівай цікавасьці да фізыкі, навуковай працы на пазаклясных і факультатыўных занятках”.
    Надзея Кухарэнка таксама добры лёгкаатлет, неаднаразова абараняла гонар улуса на рэспубліканскіх спаборніцтвах па валейболе і баскетболу, чалец зборнай спартоўцаў - вэтэранаў улуса.
    Надзея Кухарэнка выкладчык фізыкі вышэйшай катэгорыі, выдатнік народнай адукацыі РСФСР, ёй прысвоена званьне “Заслужаны настаўнік Рэспублікі Саха (Якутыя)”, яна тройчы Сорасаўскі Настаўнік (1997,1998,1999 гг.), стыпэндыят Міжнароднага фонду “Дзеці Саха-Азія”.
    У Нюрбе Надзея Цімафееўна сустрэла сваё каханьне, выйшла замуж, нарадзіла дваіх дачок і, пераехаўшы ў г. Якуцк, яна з велізарнай радасьцю выхоўвае ўнука.
    Літаратура:
    Кухаренко Надежда Тимофеевна. // Педагогическая энциклопедия. Т. I. Якутск. 2000. С. 158.
    Толюсь Шкварка,
    Койданава.



четверг, 28 мая 2015 г.

Готвальд Брандэнбург. Купрыянчык. Койданава. "Кальвіна". 2015.


    Вольга Іванаўна Купрыянчык – нар. 4 кастрычніка 1954 г. у Гарадзенскай вобласьці Беларускай ССР (СССР).
    У 1976 г. скончыла факультэт нямецкай мовы Менскага лінгвістычнага ўнівэрсытэта, атрымаўшы спэцыяльнасьць настаўнік нямецкай і ангельскай моў.
    Пэдагагічную дзейнасьць пачатку ў сярэдняй школе № 2 п. Ціксі Булунскага раёна Якуцкай АССР.
                     Школа была пабудаваная ў 1962 году ў Ціксі-3, вул. Палярнай авіяцыі, д. 4.
                                       Першы дырэктар Людміла Францаўна Соўчэк.
    За гэты час у Вольгі Купрыянчык склалася свая, якая ўвесь час ўдасканальваецца, сыстэма навучаньня. У кожным вучні Вольга Іванаўна прыкмячае ягоныя асаблівасьці памяці і мысьленьня, узровень валоданьня роднай і замежнай мовамі. Такі падыход забясьпечвае высокую якасьць ведаў. Цікавасьць да прадмету настаўнік прышчапляе і праз пазаклясную працу: праводзіць прадметныя тыдні, навучальныя сустрэчы, алімпіяды. Кожны год вядзе факультатыўныя заняткі, прадметныя кружкі, выкарыстоўваючы дадатковы моўны і граматычны матэрыял. Адмысловая ўвага на ўроках і пазаклясных занятках надае нацыянальна-рэгіянальнаму кампанэнту. Яна шчодра падзяляецца досьведам сваёй працы, вядзе настаўніцкую працу з маладымі спэцыялістамі, дае навучальныя ўрокі для настаўнікаў улуса, выступае з дакладамі на пэдагагічных чытаньнях і сэмінарах. Абагульнены досьвед працы па арганізацыі чытаньня, правядзеньню гульняў і гульнявых сытуацый на ўроках.
    Ад 1996 г. Купрыянчык намесьнік дырэктара па навучальна-выхаваўчай працы, а затым і дырэктар школы. Пад яе кіраўніцтвам праводзяцца атэстацыі, творчыя справаздачы і іншыя формы абагульненьня і распаўсюду пэдагагічнага досьведу. На ўзроўні рэспублікі абагульнены досьвед працы па арганізацыі мэтадычнай працы ў школе, сыстэма працы школы па экалягічным выхаваньні, па арганізацыі спартова-аздараўленчай і фізкультурна-масавай працы, на ўзроўні ўлуса - досьвед працы са здольнымі, слабапасьпяваючымі навучэнцамі, арганізацыя ўнутрышкольнага кантролю і кіраўніцтва. Ва ўмовах пераходу школы на раньнюю прафілізацыю распрацавана і ўхвалена мэтавая праграма “Прафэсійнае самавызначэньне ў 9 клясе”.
    Вольга Куприянчык Ганаровы працаўнік агульнай адукацыі РФ, выдатнік адукацыі Рэспублікі Саха (Якутыя). Яна ўзнагароджаная мэдалём “За працоўную адзнаку”, Ганаровымі граматамі Міністэрства адукацыі РС(Я) ды адміністрацыі Булунскага ўлуса.
    Літаратура:
    Куприянчик Ольга Ивановна. // Педагогическая энциклопедия. Т. III. Якутск. 2005. С. 204.
    Готвальд  Брандэнбург,
    Койданава.



Гуля Юначка. Гзоўскі. Койданава. "Кальвіна". 2015.



    Аляксандр Іосіфавіч Гзоўскі-Юнаша – нар. 8 (20) красавіка 1888 г. у маёнтку Борхава (Борхаў) Гомельскага павета Магілёўскай губэрні Расейскай імпэрыі, у сям’і “абруселага, дакладней, абеларусеўшага паляка” Іосіфа Фартунатавіча Гзоўскага ды Людвікі з Ланеўскіх-Воўк.
    Скончыў Смаленскую гімназію, юрыдычны факультэт Маскоўскага ўнівэрсытэта.
    У 1911-1912 гг. у расейкай арміі. У 1912-1914 гг. працаваў адвакатам. А 1914 г. ізноў на вайсковай службе. У 1915 г. скончыў Аляксееўскае ваеннае вучылішча ў Маскве. Служыў у Канску і Іркуцку, наведаў „край якутаў” /Gzowski-Junosza Aleksander. // Zieliński S.  Mały słownik pionierów polskich kolonjalnych i morskich. Podróżnicy, odkrywcy, zdobywcy, badacze, eksploratorzy, emigrańci, pamiętnikarze, działacze i pisarze migracyjni. Warszawa. 1933. S. 660./
    Ад кастрычніка 1917 г. у Туркестане, рэдактар газэты “Туркестанский курьер” у Ташкенце. У канцы 1917 - пачатку 1918 г. супрацоўнічаў з Часовым урадам у Какандзе.
    Ад лютага 1918 г. у Маскве, супрацоўнік газэтаў “Раннее утро” і “Русские ведомости”. Як карэспандэнт гэтых газэт выехаў у Смаленск. Пасьля іх закрыцьця ў ліпені 1918 г. працаваў рабочым на чыгуначнай станцыі, восеньню 1918 г. — загадчыкам юрыдычнай часткай аддзела сацыяльнага забесьпячэньня Заходняй вобласьці (камуны). Супрацоўнічаў у газэце “Известия Западной коммуны”.
    Разам з першым урадам БССР у студзені 1919 г. пераехаў у Менск; супрацоўнік газэт “Звезда” і “Бедняк” загадчык рэдакцыі часопіса “Заря Запада”. Смаленскія і менскія падзеі апісаў у творы “У дзяржаве чырвоных людажэрцаў. Аповесьць з жыцьця бальшавіцкай Расіі”, выдадзенай асобнай кнігай у Варшаве ў 1921 г. у перакладзе на польскую мову. Першую рэдакцыю аповесьці зьмясьціў у газэце “Минский курьер” у 1919 г. пад назвай “Александр Мясникьянц. Роман в двух частях”. Гзоўскі, застаўшыся ў Менску, занятым польскімі войскамі, стаў выдаўцом і рэдактарам газэты “Минский курьер”. Паводле некаторых дадзеных, выданьне фінансавалася “двуйкай” — польскай ваеннай выведкай. Другая рэдакцыя аповесьці друкавалася ў жніўні-верасьні 1920 г. у варшаўскай “Свободе” пад назвай “Палачи революции”. Гзоўскі быў рэдактарам “Свободы”, а фактычным выдаўцом і кіраўніком — Барыс Савінкаў.
    У 1921 г. Гзоўскі рэдактар варшаўскага аддзяленьня тэлеграфнага агенцтва “Руссопресс”. Прыняўшы польскае грамадзянства, жыў у Варшаве, ад 1927 г. — у Жэляхове Гарволінскага павету, а ў 1938 г. у Собалеве таго ж павета. А. Гзоўскі з’яўляецца аўтарам многіх п'ес, аповесцей ды мэмуараў Карыстаўся псэўданімамі і крыптанімамі: Б. Ольгинский, Альфа-Бэта, А. Юноша, А. Б. ды інш.
    Памёр у 1938 годзе.
    Літаратура:
    Gzowski-Junosza Aleksander. // Zieliński S.  Mały słownik pionierów polskich kolonjalnych i morskich. Podróżnicy, odkrywcy, zdobywcy, badacze, eksploratorzy, emigrańci, pamiętnikarze, działacze i pisarze migracyjni. Warszawa. 1933. S. 660.
    Скалабан В.  Гзоўскі Аляксандр Іосіфавіч. // Сузор’е беларускага памежжа. Беларусы і народжаныя ў Беларусі ў суседніх краінах. Энцыклапедычны даведнік. Мінск. 2014. С. 130.
    Гуля Юначка,
    Койданава.



Хімка Пэдагог. Фіглоўская. Койданава. "Кальвіна". 2015.




    Надзея Канстанцінаўна Фіглоўская – нар. 10 верасьня 1910 г. у в. Пірэвічы Стараруднянскай воласьці Рагачоўскага павету Магілёўскай губэрні Расейскай імпэрыі.
    У 1929 г. скончыла Рагачоўскі пэдагагічны тэхнікум і працавала настаўнікам двухкамплектнай школы в. Кнышэвічы Парыцкага раёну Бабруйскай акругі БССР.
    У 1933 г. паступіла на хімічны факультэт Саратаўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту і ў 1938 г. скончыла яго з адзнакай.
    У Алданскім раёне Якуцкай АССР жыве з 1939 г. 26 кастрычніка 1941 г. нар. дачка Шыверская Ніна Васільеўна ад выкладчыка Шыверскага Васіля Інакенцьевіча, 1902 г. н.
    Усе гады да сыходу на пэнсію працавала настаўнікам хіміі ў школе № 2 г. Алдана. Заслужаны настаўнік школы РСФСР, заслужаны настаўнік Якуцкай АССР, выдатнік народнай асьветы.
    На ўроках надавала вялікае значэньне якасьці засваеньня навучэнцамі курсу хіміі, разьвіцьцю творчых здольнасьцяў, навыкаў самастойнай працы, уменьню тэарэтычныя веды ўжываць на практыку, у паўсядзённым жыцьці. У яе хімічным кабінэце былі сабраныя багатая мэтадычная літаратура, тэхнічныя сродкі навучаньня, дыдактычныя матэрыялы. Заўсёды вяла вялікую грамадзкую дзейнасьць, была чальцом райкама зьвязу настаўнікаў, народным засядацелем раённага суду, чытала лекцыі перад насельніцтвам.
    Надзея Канстанцінаўна Фіглоўская памерла 17 траўня 2000 г. у Іркуцку, дзе жыла пасьля сыходу на пэнсію па вул. Байкальская 211-39.
    Літаратура:
    Фигловская Надежда Константиновна. // Педагогическая энциклопедия. Т. IIІ. Якутск. 2005. С. 365.
    Хімка Пэдагог,
    Койданава.




среда, 27 мая 2015 г.

Джахтара Куё. Майстра Саўрыцкі. Койданава. "Кальвіна". 2015.




    Сямён Рыгоравіч Саўрыцкі - нар. 23 траўня 1940 г. ў вёсцы Міхалова Лагойскага раёну Менскай вобласьці БССР - СССР.
    Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча ў 1967 г. Працоўны шлях пачаў настаўнікам адной з вясковых школ Лагойшчыны, маляваў шыльды, афармляў інтэр’еры. Паваротным у жыцьці майстра стаў час, калі яго дачка Тацьцяна паступіла ў Бабруйскае мастацкае вучылішча па спэцыяльнасьці “кераміка” і папрасіла змайстраваць для сябе ганчарны круг. З таго моманту Сямён Саўрыцкі зрабіў кераміку справай свайго жыцьця.
    У верасьні 1991 г. сп. Я. Лецка, акторка Тацьцяна Мархель, фальклёрны ансамбаль “Рунь”, народны майстра па кераміцы, Сямён Саўрыцкі, наведалі сваіх землякоў у Якуцку дзеля азнаямленьня з дзейнасьцю мясцовай суполкі “Суродзіч”. Сямён Саўрыцкі тады прывёз у Якуцк плойму сваіх керамічных вырабаў.



    Сямён Саўрыцкі сябра Саюза народных мастакоў з 1998 года. Ягоныя мастацкія вырабы выстаўляліся ў Нямеччыне, Польшчы, ЗША, Ізраілі, Японіі, ААЭ. А ў Лагойску, сфарміравалася дынастыя, школа ганчароў (дачка Тацьцяна, зяць Іван Раманчук, прыняў ад бацькі эстафэту і малодшы сын Уладзімер).  Змог праявіць сябе майстар і як выбітны мастак-пэйзажыст.
    7 студзеня 2008 г. Сымон Саўрыцкі памёр.
    Літаратура:
    Несцяровіч В.  Ганчары. // Культура. Мінск. 13-20 снежня 2002. С. 12.
    Джахтара Куё,
    Койданава.



                                                                             ДАДАТАК


                                                                      РОДНАЕ
    — Па выхаваньні я інтэрнацыяналіст, — гаварыў вядомы ў рэспубліцы мастак-кераміст Сямён Саўрыцкі, калі мы з ім пазнаёміліся. — Для мяне, як і многіх беларусаў, сваё роднае, нацыянальнае быццам не існавала, не засяроджваў асабліва на гэтым я ўвагі. Прынамсі, да аднаго выпадку. Наладжвалася выстаўка беларускага мастацтва ў Якуціі. Некалькі маіх прац — гладышоў, варэек, куфляў, глякоў, чарак, сьвісьцёлак — таксама ўзялі на яе. Запрасілі паехаць туды і мяне. Ніколі я не быў у Якуціі, дай, думаю, зьежджу... Не скажу, каб нечым уразіла мяне тая выстаўка. Ды і сама Якуція. Але адзін эпізод, што адбыўся там, перавярнуў усё маё ўяўленьне аб мастацтве. Стаяў я ля сваіх вырабаў, апавядаў пра іх, адказваў на пытаньні. І вось падыходзіць да мяне зусім стары чалавек. Было яму гадоў дзевяноста, а можа, і болей. Ён быў не адзін, а з дачкою, таксама ўжо старой жанчынай. Убачыў зробленыя мною гладышы, глякі, варэйкі, куфлі, чаркі, сьвісьцёлкі, і як бы анямеў. А потым раптам заплакаў, заліўся сьлязьмі. Ледзь супакоілі мы яго разам з дачкою. Аказалася, сам гэты стары родам з Беларусі, быў высланы ў Сыбір, там, можна сказаць, пражыў усё сваё вядомае жыцьцё. Зусім забыў Беларусь... А ўбачыў мае вырабы — і ажыло роднае, тое, чым жыў у дзяцінстве, — хата, двор, бацька, маці, гладышы і глякі, з якіх калісьці піў малако, бярозавік... Так узяло старога за душу, што ён і назаўтра, і напасьлязаўтра прыходзіў на выстаўку. І чаго толькі не расказваў, чаго не ўспамінаў!.. Я, як зачынілася выстаўка, аддаў яму свае вырабы. Бачылі б вы, як радаваўся ён, як мне дзякаваў. Аж рукі цалаваў! А ў мяне пасьля гэтага і думка ўзьнікла: “Есьць усё ж нешта нашае, беларускае, што належыць толькі нам і больш нікому, што нікога так не хвалюе, як саміх нас, беларусаў”. І з таго часу толькі на роднай мове пачаў размаўляць, па вёсках езьдзіць, шукаць усяго свайго, што яшчэ не загінула, засталося. І ўсё гэта ўзнаўляць, ляпіць у гліне. І, ведаеце, мяне за гэта палюбілі не толькі ў Беларусі, але і далёка за межамі, бо, як выявілася, таго, што ёсьць у нас, нідзе больш няма... І яно не толькі ў назвах, але і ў формах, у мэтадах апрацоўкі матэрыялу, у зьмесьце, прызначэньні кожнай рэчы. І ў гэтым — сваім, нацыянальным, беларускім — я, як цяпер разумею, цікавы, патрэбны многім...
    /Мастацтва і Літаратура. Мінск. 8 студзеня 1993. С. 8./




Марусь Аншлюс. Матэматычны Брак. Койданава. "Кальвіна". 2015.



    Алена Міхайлаўна Брак – нар. у 1947 г. у в. Петрашы Дзятлаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці БССР - СССР.
    Скончыла Паўладарскі пэдагагічны інстытут. Настаўнік матэматыкі сярэдняй агульнаадукацыйнай школы № 1 імя Кочнева ў г. Нерунгры Рэспублікі Саха (Якутыя). Заслужаны настаўнік РС(Я), выдатнік народнай адукацыі.
    У навучаньні матэматыцы выкарыстоўвае эфэктыўныя мэтады: асабіста-арыентаваную тэхналёгію, прынцып арыентацыі на посьпех кожнага вучня, прынцып супрацоўніцтва, навучаньне навучэнцаў перайначваньню матэматычных задач, уяўленьне і навочна вобразнае навучаньне матэматыцы (з 11-13 гадоў), блёкавую сыстэму падачы навучальнага матэрыялу. Карпатліва працуючы з кожным вучнем, дамагалася якасных вынікаў у навучаньні. Штогод дае сэрыі адкрытых урокаў, брала ўдзел у конкурсе “60 лепшых урокаў года” (1999 г.). Шмат гадоў кіруе журы гарадзкой алімпіяды па матэматыцы, намесьнік старшыні камісіі па сьцьвярджэньні мэдальных прац, чалец гарадзкой атэстацыйнай камісіі. Па выніках 1995-1996 навучальнага году - уладальнік гранта Сораса.
    Па рэйтынгавых апытаньнях вучняў і настаўнікаў школы штогод прызнаецца адным з лепшых настаўнікаў пэдкалектыву. Шматразова выпускнікі прысвойвалі ёй званьне “Настаўнік, які ўлюбёны ў свой прадмет”.
    Літаратура:
    Бракк Елена Михайловна. // Педагогическая энциклопедия. Т. I. Якутск. 2000. С. 39.
    Марусь  Аншлюс,
    Койданава.


Славік Мэрс. Кіроўца Міронаў. Койданава. "Кальвіна". 2015.




    Васіль Васільлевіч Міронаў у 1980 годзе прыехаў “з роднага” Магілёва (БССР) ў Алданскі раён Якуцкай АССР на заробкі. Уладкаваўся на будаўнічы участак старацельскай арцелі – быў мулярам, тынкоўшчыкам і г. д. У пасёлку Ніжні Куранах ажаніўся, пайшлі дзеці.
    Затым 12 гадоў працаваў на Куранахскім ювэлірным заводзе, наладчыкам ланцугавязальных аўтаматаў. Нават езьдзіў у Італію па навучэньне. Калі завод апынуўся на грані закрыцьця пайшоў працаваць на аўтабазу тэхналягічнага транспарт сьлюсарам, потым, пасьля заканчэньня вучэбна-курсавога камбінату, пайшоў вадзіць 130-ці тоныя БелАЗы ў трэсту “Алданзолата” Рэспублікі Саха (Якутыя).
    Літаратура:
    Сизых Т.  «Белорус» за рулём «белоруса». // Алданский рабочий. Алдан. 13 июля 2007. С. 3.
    Славік Мэрс,
    Койданава.









Ядзя Мэрыдыянка. Кагановіч. Койданава. "Кальвіна". 2015.



    Эсфір /Ірына/ Айзікаўна /Аляксандраўна/ Кагановіч – нар. 5 траўня 1916 г. у павятовым месьце Рагачоў Магілёўскай губэрні Расейскай імпэрыі.
    Пасьля заканчэньня рабфаку паступіла ў Менскі пэдагагічны інстытут, які скончыла ў 1939 г.
    Па разьмеркаваньні была накіравана ў Нерчынскі раён Чыцінскай вобласьці і прызначана дырэктарам васьмігадовай школы с. Олінск. У 1940 г пераведзеная дырэктарам школы ў с. Ніжнія Ключы. Тут яе і засьпела вайна.
    У 1942 г. пакліканая нерчынскім РВК Чыцінскай вобласьці. Служыла санітаркай у 365 эвакашпіталі Забайкальскай ваеннай акругі Далёкаўсходняга фронту, брала ўдзел у баявых дзеяньнях з Японіяй. Дэмабілізавалася ў верасьні 1945 г. у Чыце.
    Увосень 1945 г. паехала адведаць родных у Беларусь, але нікога ў жывых не засьпела. Каб сысьці ад гэтай страшнай трагедыі, зьвярнулася ў Міністэрства асьветы СССР з просьбай накіраваць яе працаваць у самую далёкую кропку СССР. Міністар адукацыі ЯАССР Васіль Назаравіч Чэмезаў запрасіў яе ў Якутыю.
    У сьнежні 1945 г. Кагановіч была ўжо прызначаная настаўнікам геаграфіі сярэдняй школы № 2 г. Якуцка. Дырэктар школы Раман Міхайлавіч Паскачын вылучыў ёй пакой у школьнай бібліятэцы, настаўнікі дапамаглі хто чым мог: посудам, пасьцеляй, самым неабходным.
    За доўгія гады сваёй пэдагагічнай дзейнасьці Кагановіч працавала ў пэдагагічных калектывах СШ № 2, 26, 3, 25 г. Якуцка. Таксама яе прыцягвалі па сумяшчальніцтве для ўзмацненьня выкладчыцкай дзейнасьці не толькі ў школы № 8, 7, але і ў пэдвучылішча, каапэратыўна–фінансавы тэхнікум, у вячэрнюю ваенную школу ды ў іншыя навучальныя ўстановы горада. Загадчык гарадзкога аддзелу народнай адукацыі Андрэй Леанідавіч Кугаеўскі прызначыў Э. Кагановіч загадчыцай гарадзкім мэтадычным кабінэтам, дзе яна працавала ад 1962 па 1965 г.
    Эсфір Кагановіч кавалер ордэна Вялікай Айчыннай вайны II ступені, узнагароджаная мэдалямі “За перамогу над Японіяй” ды “Дваццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», выдатнік народнай асьветы.
    Эсфір Кагановіч у Якуцку зрабілася заснавальнікам пэдагагічнай дынастыі Кагановіч — Еўсікавых. З успамінаў Тамары Гаўрылаўны Еўсікавай: “Мы з ёй пазнаёміліся, калі сям’я пераехала ў Якуцк. Я вучылася ў 2-й школе, бацькі жылі ў Сайсарах. Пасьля заняткаў я часта заставалася ў яе начаваць. Ірына Аляксандраўна была вельмі ўважлівая і клапацілася аб мне, як аб роднай, дапамагала ва ўсім. Мы так зрадніліся, што калі далі кватэру, туды пераехалі з Ірынай Аляксандраўнай разам з маімі бацькамі. Яна і ў сталым жыцьці была апорай і мудрым дарадцам. Мае дзеці не ведалі, што яна не родная бабуля. Даведаліся толькі, калі пасталелі, і ўсё адно ім не верылася”.
    Літаратура:
    Каганович Ирина Александровна. // Педагогическая энциклопедия. Т. II. Якутск. 2003. С. 151.
    Ядзя  Мэрыдыянка,
    Койданава.



вторник, 26 мая 2015 г.

Зэўс Крайка. Спартовец Аўтушка. Койданава. "Кальвіна". 2015.

    Тамара Іванаўна Аўтушка – нар. у в. Крайцы Лепельскага раёна Віцебскай вобласьці БССР – СССР.
    Пасьля заканчэньня 10 клясаў ў Віцебску паехала ў Якуцк, да сваяка па маці Міхаіла Сьцяпанавіча Зямчонка, які працаваў бартавым мэханікам ў якуцкім авіяатрадзе. Ён уладкаваў яе на працу на пошту ў авіямястэчку Якуцка і Тамара пачала наведваць дзіцяча-спартыўную школу па вул. Дзяржынскага.
    Неўзабаве яе, як выдатнага спартоўца па лёкай атлетыцы, прынялі у службу бортправаднікоў і яна пачала працаваць сьцюардэсай ды бегаць і скакаць за авіятараў Якутыі.
    Яна шматразовая чэмпіёнка спартакіядаў ЯУГА, двухразовая чэмпіёнка Якуцкай АССР.


    Тамара была прызначаная на пасаду старшага інструктара па вучэбна-мэтадычнай ды выхаваўчай працы, у 1984 г. прызначаная на пасаду інструктара палітычнага аддзела ЯУГА. У 1985 г. скончыла завочна Кіеўскі інстытут інжынэраў грамадзянскай авіяцыі па спэцыяльнасьці “эканоміка і арганізацыя паветранага транспарту”.
    У 1991 г. пераехала ў Зеленаград Маскоўскай вобласьці і працавала начальнікам аддзела ў падатковай службе.
    У 2013 г. выйшла на пэнсію. Узнагароджаная мэдалём “За працоўную адзнаку” ды “Вэтэран працы”.
    Літаратура:
    Тамара Ивановна Автушко. // Васильев М. Е.  Королевы неба Якутии. События и люди. Якутск 2014. С. 138-141.
    Зэўс Крайка,
    Койданава.