четверг, 30 апреля 2015 г.

Дэздэмона Шэкспіра-Ацёл. Спраўнік Хадалевіч. Койданава. "Кальвіна". 2015.

    Мікалай Мікалаевіч Хадалевіч у 1908 г. служыў на пасадзе Алёкмінскага акруговага спраўніка Якуцкай вобласьці.
                                                                       Телеграмма
   Якутская Окружная Полиция
    Могилева Губ № 38/1 23 Х1913 10 ч 48 м
    Прошу перевести телеграфом на мое содержание Могилев губ Вокзал Ходалевич /НА РС(Я) Личное дело Якутского Окружного Исправника Н. И. Ходалевича. Ф. 15-и. Оп. 17. Д. 53./
    Літаратура:
    Казарян П. Л.  Олекминская политическая ссылка 1826-1917 гг. Якутск. 1995. С. 127.
    Казарян П. Л.  Олекминская политическая ссылка 1826-1917 гг. Изд. 2-е дополненное. Якутск. 1996. С. 127.
    Хлебопашество в Якутии. [Дневниковые записи Якут. окруж. исправника Ходалевича о пионерах хлебопашества] // Виктория ПРЕСС. Якутск. 10 августа 2001. С. 11.
    Дэздэмона  Шэкспіра-Ацёл,
    Койданава.

среда, 29 апреля 2015 г.

Люцына Гіжышка. Багдановіч. Койданава. "Кальвіна". 2015.




     Караль Янавіч /Іванавіч/ Багдановіч  - нар. 29 лістапада 1864 г. ва вуездным месьце Люцын Віцебскай губэрні Расейскай імпэрыі, у каталіцкай сям’і павятовага судзьдзі.
    У 1874-1881 гг. Караль вучыўся ў вайсковай гімназіі ў Ніжнім Ноўгарадзе, у 1866 г. скончыў Горны інстытут у Санкт-Пецярбургу і працаваў у Горным дэпартамэнце. У 1886-1888 гг. займаўся дасьледаваньнямі ў Забайкальскім краі ў сувязі з будаўніцтвам чыгункі.
    У 1889-1891 гг. прымаў удзел у дасьледаваньнях геалягічнай будовы горных хрыбтоў Паміру, Тыбэту ды Цянь-Шаню.
    У самым пачатку пабудовы Сібірскай чыгуначнай магістралі ў 1892-1894 гг. Багдановіч прыняў удзел у геалягічным вывучэньні мясцовасьці ўздоўж трасы, спачатку па дасьледаваньні ваданоснасьці Ішымскага стэпу, а затым у якасьці начальніка Сярэднесыбірскай партыі, якая вывучала тэрыторыю ад р. Об да Байкалу.
    У 1896-1900 гг. Багдановіч дасьледаваў ўзьбярэжжа Ахоцкага мора, Камчатку, Аляску, Чукотку - узначаліўшы Ахоцка-Камчацкую экспэдыцыю 1895-1898 гг., падрыхтаваную Міністэрствам земляробства і дзяржаўных маёмасьцяў. Ён прайшоў ад Мікалаеўска-на-Амуры да порту Аян, абсьледаваў хрыбты ўздоўж берагу Ахоцкага мору ды хрыбет Джугджур. З порту Аян Багдановіч пераправіўся са сваёй экспэдыцыяй на Камчатку, дзе прычыніўся да вывучэньня вульканаў.
    На зваротным шляху з Камчаткі ва Ўладзівасток Багдановіч наведаў р. Анадыр, а з Уладзівастоку адразу паехаў у Порт-Артур, у Маньчжурыю, бо атрымаў прадпісаньне азнаёміцца з залатаноснасьцю Ляадунскай паўвыспы.



    У 1901-1917 гг. Багдановіч служыць у Геалягічным камітэце. ад 1914 г. ён ягоны дырэктар, адначасова ў 1902-1919 гг. прафэсар Горнага інстытуту.
    У 1919 г. Багдановіч, ня прыняўшы бальшавіцкі пераварот, пераехаў у Польшчу. Ад 1921 г. ён прафэсар у Кракаўскай горнай акадэміі. У час працы ў Кракаўскай горнай акадэміі вёў геалягічныя дасьледаваньні ў Гішпаніі, Пранцыі, ЗША, Паўночнай Афрыцы. Ад 1938 г. К. Багдановіч узначальваў Дзяржаўны геалягічны інстытут у Варшаве.
    Памёр Караль Багдановіч 5 чэрвеня 1947 г. у Варшаве.
    Ягоным імем названы пасёлак у Сьвярдлоўскай вобласьці, вулькан на Курыльскай высьпе Парамушыр ды мыс на поўдні выспы Сахалін.
    Творы:
    К геологии средней Азии. Описание некоторых осадочных образований Закаспийского края и части северной Персии. // Записки Минералогического Общества. Т. XXVI. 1889.
    Геологические исследования в Восточном Туркестане. // Труды Тибетской экспедиции 1889-90 под начальством М. В. Певцова. Ч. II. 1892.
    Из путешествия по центральной Азии. // Горный Журнал. № 4-5. 1892. С. 84-157.
    Северо-Западный Тибет, Куэнь-Лунь и Кашгария. // Известия Географического Общества. Т. XXVII. 1892. С. 480-504.
    О географических результатах работ в Акмолинской области и Енисейской губернии горной экспедиции Министерства государственных имуществ: Извлеч. из доклада, чит. в собрании Имп. Рус. геогр. о-ва 10 марта 1893 // Известия ИРГО. 1893. Т. 29. СПб. 1893. С. 142–150.
    Ишимская степь между Петропавловском и Омском в отношении ее водоносности. СПб., 1893. 15 с.
    Геологические исследования, произведенные в Сибири в 1892 горным инженером К. Богдановичем и П. Яворовским: Предварительный отчет. // Горный журнал. Ч. 1. Кн. 2. С. 229–265. Ч. 2. Кн. 5–6. С. 272–297. 1893.
    Предварительный гидрогеологический отчет исследования, проведенного в 1893 по линии Западно-Сибирской ж. д. // Горный журнал. 1894.
    Геологические исследования вдоль Сибирской железной дороги в 1893. Средне-Сибирская горная партия. Предварительный отчет. // Горный журнал. Ч. 3. № 9. С. 337–382; Ч. 4. № 10. С. 72–108, 1894.
    О геологических исследованиях в 1893 вдоль Средне-Сибирской ж. д. Краткие извлечения из отчетов сибирских горных партий. // Известия Геологического комитета. Т. 13. № 8–9. 1894. С. 229–256.
    Материалы по геологии и полезным ископаемым Иркутской губернии. // Горный журнал. Ч. 4. № 10. С. 15–106, № 11. С. 199–290; № 12. С. 357–454. 1895.
    Геологические исследования и разведочные работы по линии Сибирской ж. д. Вып. 2. 1896. С. 294.
    Очерк деятельности Охотско-Камчатской горной экспедиции 1895-98. // Известия Географического Общества. Т. XXXV. Вып. VI. 1899.
    Геологическое описание Квантунской области и её месторождения золота. // Материалы по геологии России. Т. XX, 1900. С. 237.
    Два пересечения Главного Кавказского хребта. // Труды Геологич. Комитета. Т. XIX. 1902. С. 209.
    Літаратура:
    Bohdanowicz Karol. // Zieliński S.  Mały słownik pionierów polskich kolonjalnych i morskich. Podróżnicy, odkrywcy, zdobywcy, badacze, eksploratory, emigrańci-pamiętnikarze, działacze i pisarze migracyjni. Warszawa. 1933. S. 35-36./
Резанов И. А.  По горам и пустыням Азии. Путешествия К. И. Богдановича. Москва. 1976.
    Богданович Карл Иванович // Шелохаев В. Энциклопедия Русской эмиграции. 1997.
    Богданович Карл Иванович. // Горная энциклопедия. Т. 1. Москва. 1984. С. 251.
    Ермоленко В. А.  Горные инженеры Беларуси – питомцы Санкт-Петербургского горного института. Минск. 1998. С. 7–14.  

    Багдановіч Карл (1864-1947). // Географы і падарожнікі Беларусі. Альбом – атлас пад рэдакцыяй доктара геаграфічных навук В. А. Ярмоленкі. Мінск. 1999. С. 32.
    Богданович Карл Иванович. // Биографический словарь. 2001.
    Ярмоленка В. А.  Багдановіч Карл Іванавіч. // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах. Т. 18. Кн.1. Мінск. 2004. С. 340-341.
    Ермоленко В.  Белорусы и Русский Север. Минск. 2009. С. 211-218.

    Ягоны брат Ангел Іванавіч Багдановіч (2 (14) кастрычніка 1860, Гарадок, Віцебская губэрня, Расійская імпэрыя — 24 сакавіка (6 красавіка) 1907, Пецярбург) — вядомы расійскі публіцыст ды крытык.
    Люцына Гіжышка,
    Койданава.




понедельник, 20 апреля 2015 г.

Вера Акунь. Мэханік Карасевіч. Койданава. 2014.

                                                         МЭХАНІК  КАРАСЕВІЧ
    Уладзімер Вікенцьевіч Карасевіч – нар. 13 красавіка 1896 г. у в. Такома Новавольскай воласьці Сакольскага вуезда Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі, “беларус, родная мова руская”, прыхадзкая школа, мэханік гаража паветраных ліній м. Якуцк.
                                                                  Аўтабіяграфія
    Нарадзіўся ў 1896 году 13-го красавіка ў Гарадзенскай губэрні Сакольскага павета Новавольскай воласьці сяла Такома, селянін, пражыў ў сялянстве па 1914 г. Падчас імпэрыялістычнай вайны было эвакуіравана насельніцтва ад ваенных дзеяньняў і я выехаў у Сыбір у места Іркуцк да брата, які працаваў на чыгунцы працоўным Дэпо Інакенцьеўская і дзе і я паступіў вучнем у дэпо ў 1915 годзе. Прапрацаваў там па 1917 год і быў узяты на ваенную службу іркуцкім ваенкаматам і быў адпраўлены ў трактарную аўтамабільную школу ў Ленінград, прабыў у школе па 1918 год і быў адкамандзіраваны ў ВСНГ у горад Саратаў на працу на трактарах, прапрацаваў па 1919 год і адтуль быў адпраўлены ў Чырвоную Армію ў горад Астрахань, дзе рэфармавалася 39 кавалерыйская кубанская дывізія, ў аўтамабільную роту. І дзе праслужыўшы ў Чырвонай Арміі па 1921 год і адкуль быў адкамандзіраваны ў горад Таганрог на руска-балтыйскі завод. І дзе прапрацаваў па 1922 год. І адкуль быў дэмабілізаваны з Працоўнага Войска і паступіў на Паўднёва-Ўсходнюю чыгунку ў дэпо Каменяломня матарыстам і дзе прапрацаваў па 1924 год. І адкуль выехаў назад ў Іркуцк і паступіў на ранейшую працу дзе працаваў вучнем Дэпо Інакенцьеўская Сыб. чыг. і дзе прапрацаваў па 1929 год і адкуль перайшоў у грамадзянскі паветраны флёт і дзе па гэты час працую.
    У 1930 году быў прыняты ў УКП(б) у Іркуцку, у чыслах 18-го красавіка ячэйкай быў правераны і ў чыслах 20 красавіка агульным сходам зацьверджаны. І перададзена справа ў Райкам на зацьвярджэньне і там апавешчана была. 23-го красавіка 1930 гада я выехаў з Іркуцка ў Якуцк. І не атрымаўшы нічога на рукі бо сакратар ячэйкі ўзяў усё назад, у тым што ён вышле мне па месцы маёй службы. І дагэтуль нічога не вядома. Пісаў ліст, але адказу не атрымліваў. Прасіў асабіста начальніка паветраных ліній азнаёміцца пра маю партыйнасьць, але і адтуль няма адказу.
    11 студзеня 1931 гаду”. /подпіс/
    Літаратура:
    НАРС(Я) [Партийный архив Якутского ОК КПСС] Ф 4. Оп. 8. Д. 914. Л. 2-3.
    Вера Акунь,
    Койданава.




воскресенье, 12 апреля 2015 г.

Болік Лугстрэм. Геалягічка Рабіновіч. Койданава. "Кальвіна". 2015.




    Фаіна Кліменцьеўна /Клементьевна/ Рабіновіч – нар. у 1901 /1903/ г. у м. Папеляны /Папіле/ Шавельскага вуезду Ковенскай губэрні Расейскай імпэрыі [часам сьцьвярджаюць, мабыць па сугуччы, што яна нарадзіўся ў м. Папельня Сквірскага вуезду Кіеўскай губэрні].
    Пасьля заканчэньня ў 1917 г. гімназіі працавала канторшчыцай, затым рахункаводам. У 1920-1927 гг. вучылася ў Маскоўскай горнай акадэміі, пасьля заканчэньня якой 3 гады была начальнікам партыі ў Ленінградзкім геолягавыведным інстытуце каляровых мэталяў.
    Удзельніца Другой Калымскай экспэдыцыі 1930 г. Кіравала Гербінскай (1931) і Мылгінскай (1934) геолягапошукавымі партыямі. У 1935 г. была узнагароджаная Ганаровай граматай ЦВК СССР. Была галоўным геолягам Амалонскай экспэдыцыі 1936-1937 гг.. Неаднаразова ўзнагароджвалася Дыплёмам першаадкрывальніка СНК СССР. Яе ініцыяламі названа рэчка Эфка, правы даплыў р. Дэбін. Неаднаразова бывала на тэрыторыі Якуцкай АССР.

    Арыштаваная ў 1938 г. па абвінавачваньню ў шкодніцтве разам з мужам, Сяргеем Уладзіміравічам Новікавым з якім пабралася шлюбам на Калыме, ва Аратукане па дарозе ў Магадан. Некалькі месяцаў правяла пад сьледзтвам. Вызваленая пасьля сьмерці свайго паўгадавога сына, які загінуў без матчынага малака. Пасьля таго, як быў вызвалены муж, ім абодвум дазволілі зьехаць у Ленінград.
    Працавала ва Ўсерасійскім навукова-дасьледчым геалягічным інстытуце імя А. П. Карпінскага. Пражывала па вул. Каляева, д. 3, кв. 23. Пасьля пачатку вайны з Вэрмахтам спрабавала выбрацца з гораду, страціла другога дзіця, памерла ў ліпені 1942 г. у блякадным Ленінградзе, месца пахаваньня: невядома. Яе муж загінуў на фронце.
    Працы:
    Верхнемеловые и третичные отложения Охотско-Колымского края. // Гострест Дальстрой. Материалы по изучению Охотско-Колымского края. Серия 1. Геология и геоморфология. Вып. 7. Москва – Ленинград. 1936. 68 с.
    Літаратура:
    Колтолвской Г. // Магаданская правда. Магадан. 7 марта 1965.
    Рабинович Фаина Клементьевна. // Хрюкова Г. М.  Геологи Колымы и Чукотки. Биобиблиографический справочник «Помни их имена». Вып. 2. Магадан. 1969. С. 65-66.
    Болік Лугстрэм,
    Койданава.



Лія Капысь. Драбкін. Койданава. "Кальвіна". 2015.



     Ізраіль Яфімавіч Драбкін – нар. ў 1907 г. ў м. Копысь Гарэцкага вуезду Магілёўскай губэрні Расійскай імпэрыі [часам сьцьвярджаюць, мабыць па сугуччы, што ён нарадзіўся ў м. Капыль Слуцкага вуезду Менскай губэрні].
    Па заканчэньні музычнага тэхнікуму ў 1930 г. працаваў музыкам. Пасьля службы ў шэрагах Чырвонага Войску паступіў у Ленінградзкі горны інстытут, не скончыўшы які, ў 1935 г. паступіў на працу ў Дальбуд, дзе пачаў сваю дзейнасьць геолягам палявой партыі Ценькінскага раённага геолягавыведнага ўпраўленьня.
    У 1939 г. Драбкін экстэрнам абараніў дыплём і быў прызначаны галоўным геолягам, у 1940 г. Верхне-Колымского РайГРУ, затым намесьнікам начальніка горнапрамысловага упраўленьня па геолягавыведцы на Ценьцы і ў Сеймчане (1939-1948).
    Пры актыўным удзеле і непасрэдным кіраўніцтве І. Драбкіна былі зробленыя шматлікія буйныя адкрыцьці рассыпнога золата ў раёнах Ценькі і Сеймчану. У 1948 г. Ізраіль прызначаецца галоўным інжынэрам ГРУ Дальбуду, намесьнікам начальніка ўпраўленьня, а з 1959 па 1971 год узначальвае Паўночна-ўсходняе геалягічнае ўпраўленьне. Неаднаразова бываў у межах Якуцкай АССР.
    Шматлікія адкрыцьці радовішчаў золата, цыну, вугалю, нафты і іншых карысных выкапняў злучаны з імем Ізі Драбкіна. Ён вядомы як адзін з актыўных арганізатараў волаваздабываючай прамысловасьці на Калыме, пошукава-выведачных працаў на золата ў раёнах Чукоткі. Ён зьяўляўся галоўным рэдактарам 30-га тому геалёгіі СССР на Паўночным усходзе, шматлікіх рэгіянальных геалягічных мапаў, аўтарам шэрагу прагнозаў па рассыпным і рудным золаце, якія мелі вялікае значэньне для засваеньня нетраў Паўночнага ўсходу.
    13 кастрычніка 1971 г. І. Драбкін выйшаў на пэнсію, а 16 кастрычніка 1971 г. раптоўна сканаў.
     Сярод узнагарод Ізраіля Драбкіна: ордэн Леніна, два ордэны Працоўнага Чырвонага Сьцяга, знак Пашаны, “Дыплём першаадкрывальніка” СНК СССР, шматлікія мэдалі; у 1964 г. яму была прысуджаная Ленінская прэмія. Ён кандыдат геоляга-мінэралягічных навук, аўтар шматлікіх навуковых працаў па геалёгіі і мэталягеніі Паўночнага ўсходу.
     Ізраіль Драбкін - прататып героя рамана Алега Куваева “Тэрыторыя” [1-е выданьне, пасьмяротнае, “Современник”, 1975 г. “У гэтым сачыненьні сябе маглі пазнаць толькі два чалавека: Ізя Драбкін і Мікалай Ільліч Чамаданаў. Абодва яны мёртвыя”. /З ліста Алега Куваева Альбэрту Міфтахутдзінаву ад 1974 г./], які лічыцца найвышэйшым посьпехам ягонай творчасьці і што апавядае пра пасьпяховае адкрыцьцё золата на Чукотцы ў канцы 1940-х - пачатку 1950-х гг. Пачынаючы ад 1975 г. раман вытрымаў больш 30 выданьняў. Выдаваўся ён і за мяжой: на французскай, нямецкай, гішпанскай, арабскай, ангельскай, японскай і польскай мовах, акрамя беларускай.
    Літаратура:
    Жизнь – поиск // Магаданский геолог. Магадан. 18 ноября 1967.
    Драбкин Израиль Ефимович (к 60-летию со дня рождения). // Колыма. № 11. Магадан. 1967. С. 70.
    Ерофеев Б. Н.  К шестидесятилетию И. Е. Драбкина. // Разведка и охрана недр. № 1. Москва. 1968. С. 68.
    Драбкин Израиль Ефимович. // Хрюкова Г. М.  Геологи Колымы и Чукотки. Биобиблиографический справочник «Помни их имена». Вып. 2. Магадан. 1969. С. 37-38.
     Лія Капысь,
    Койданава.