воскресенье, 15 марта 2015 г.

Фэфэла Касаткіна. Узбуйняльшчык БССР Асаткін-Уладзімерскі. Койданава. "Кальвіна". 2015.


    Аляксандар Мікалаевіч Асаткін (Асаткін-Уладзімерскі) – нар 3 (15) кастрычніка 1885 г. у с. Вазьнясенскае Бычыхінскай воласьці Кастрамскога вуезда і губэрні Расейская імпэрыя, у сям’і царкоўнага вартаўніка.
    Скончыў земскую школу, вучыўся ў Кастрамской духоўнай сэмінарыі, дзе з 1902 г. па 1904 г. прымаў дзейны ўдзел у арганізацыі с.-д. вучнёўскіх кружкоў па даручэньні кастрамской групы РСДРП. Чалец РСДРП з 1904 г. Скончыў Маскоўскі камэрцыйны інстытут. З восені 1904 г. стаў весьці прапаганду сярод працоўных, у лістападзе 1904 г. арыштаваны, незадоўга да кастрычніка 1905 г. судзіўся выязной сэсіяй Маскоўскай судовай палаты і прысуджаны да некалькіх гадоў крэпасьці. Пасьпеў, аднак, перайсьці на нелегальнае становішча і быў накіраваны ў якасьці арганізатара ў Кінешэмска-Вічускі фабрычны раён, дзе вёў працу да новага арышту ў 1906 г.
    У траўні 1906 г. сасланы на 4 г. у Нарымскі край, у чэрвені адтуль зьдзейсьніў уцёкі. Працаваў адказным арганізатарам у Варонежы, затым, узімку 1906 г. быў камандзіраваны Маскоўскім абласным бюро на працу ва Ўладзімір. Быў у ліку кіраўнікоў Уладзімірскай акруговай арганізацыі. У сакавіку 1907 г. абраны дэлегатам на V (Лёнданскі) зьезду РСДРП (1907), з рашаючым голасам (псэўданім “Борис Пахомов”), пасьля якога аб’ехаў шэраг арганізацый з дакладам.
    Увосень 1907 г. арыштаваны ў Царыцыне, куды быў накіраваны Саратаўскім камітэтам. У турме захварэў на тыф, але тым не менш адпраўлены да акрыяньня этапам у Нарым, дзе заставаўся да лета 1911 г. У 1910 г. разам з групай ссыльных (Куйбышаў і інш.) прыцягнуты за стварэньне партыйнай бальшавіцкай арганізацыі ў ссылцы.
    Перайшоў на нелегальнае становішча і перабраўся ў Маскву. Пасьля лютаўскай рэвалюцыі працаваў у Адэскай радзе працоўных дэпутатаў. У траўні 1917 г. быў накіраваны на працу ў Кінешэмска-Іванаўскі раён для арганізацыі прафзьвязу тэкстыльшчыкаў. Быў дэлегатам III Усярасейскай канфэрэнцыі прафзьвязаў, чальцом першай, часавай цэнтральнай рады прафзьвязаў. У верасьні 1917 г. быў абраны таксама старшынёй Іванава-Ўзьнясенскай гарадзкой думы.
    У 1918-1921 гг. чалец Прэзыдыюму ВЦСПС, чалец ЦК прафзьвязу тэкстыльшчыкаў.
    У 1921 камандзіраваны ў Туркестанскую АССР і прызначаны там старшынёй Цэнтральнай рады народнай гаспадаркі.
     У 1922 г. адкліканы і працаваў адказным інструктарам ЦК РКП(б).
    У 1923 г. узначальваў партыйна-урадавую камісію па ўзбуйненьні Беларускай ССР. Ад лютага 1924 г. сакратар часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б), з траўня 1924 першы сакратар ЦК КП(б) Беларусі.
    Ад жніўня 1924 г. першы намесьнік загадваючага аддзелам ЦК ВКП(б), першы сакратар Уладзімірскага губкаму ВКП(б) (пражываў па вул. Вялікая Маскоўская д. № 8). У 1927 г. інструктар ЦК ВКП(б), у 1928 г. старшыня праўленьня Усесаюзнага Сельскагаспадарчага банку.
    У студзені 1928 г. працаваў у складзе асобае камісіі па высьвятленьні прычынаў паўстаньня ў Якуцкай АССР.
    Ад 1930 г. у Хабараўску, старшыня выканкаму Далёкаўсходняга краю.
    У 1931-1932 гг. прадстаўнік Наркамату зьнешняга гандлю СССР ў Кітаі ды Японіі.
    Ад 1932 г. начальнік палітсэктару МТС Наркамату земляробства УССР, з 1935 г. начальнік Управы народнагаспадарчага ўліку УССР. Ад лістапада 1936 г. чалец Прэзыдыюму АН УССР, дырэктар Інстытуту эканомікі АН УССР.
    У 1937 г. арыштаваны і прысуджаны да сьмяротнага пакараньня. Расстраляны 2 верасьня 1937. Рэабілітаваны пасьмяротна у 1957 г.
    Ягоным імем названая адна з вуліц м. Уладзімера, усталявана мэмарыяльная шыльда.
    Літаратура:
    Растопчина М.  Очерки по истории революционного движения в Костроме. Кострома. 1922. С. 16, 49.
    Марциновский А.  Записки рабочего-большевика. Саратов. 1922. С. 30.
    Владимирова В.  Из недавнего прошлого. Москва-Ленинград. 1924. С. 79.
    Малышев С.  Боевые странички 1905 г. Ленинград. 1926. С. 49.
    Альбом деятелей ВКП(б), ЦК, ЦКК и Центр. Рев. Ком. ВКП(б). Москва. 1927. С. 78.
    Фурманов Д.  «Путь к большевизму». Ленинград. 1927. С. 118-119, 126-127, 131, 137, 145.
*    Асаткин (Асаткин Владимирский) Александр Николаевич. // Деятели революционного движения в России. Био-библиографический словарь. Т. 5. Социал-демократы. 1880-1904. Вып. 1. А – Б. Москва. 1931. Стб. 147-148.
*    Асаткин Владимирский Александр Николаевич. // Политическая каторга и ссылка. Биографический справочник членов О-ва политкаторжан и ссыльно-поселенцев. Москва. 1934. С. 36.
*    Зеляноўскі Ф. А.  Асаткін-Уладзімірскі Аляксандр Мікалаевіч. // Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. І. Мінск. 1969. С. 503.
*    Асаткін-Уладзімірскі Аляксандр Мікалаевіч. // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Т. І. Мінск. 1993. С. 203.
*    Асаткін-Уладзімірскі Аляксандр Мікалаевіч. // Беларуская энцыклапедыя. Т. 2. Мінск. 1996. С. 21.
    Фэфэла Касаткіна,
    Койданава




    Асаткин, Александр Николаевич («Асаткин Владимирский», «Борис»), сын церк. сторожа с. Вознесенского, Костромск. губ. Род. 3 окт. 1885 г. Окончил земскую школу, учился в Костромск. духовной сем-рии, где с 1902 г. по 1904 г. принимал деятельное участие в организации с.-д. ученических кружков по поручению костромск. группы РСДРП. С осени 1904 г. стал вести пропаганду среди рабочих, в ноябре т. г. арестован, незадолго до окт. 1905 г. судился выездной сессией Моск. суд. пал. и приговорен к нескольким годам крепости. Успел, однако, перейти на нелегальное положение и был направлен в качестве организатора в Кинешемско-Вичугский фабричный район, где вел работу до нового ареста в 1906 г. В мае т. г. сослан на 4 г. в Нарымск. край, в июне оттуда бежал. Работал ответственным организатором в Воронеже, затем, зимой 1906 г., был, командирован Московск. обл. бюро на работу во Владимир. Был в числе руководителей Владимирской окружной орг-ции, В марте. 1907 г. избран делегатом на Лондонский съезд партии (псевд. «Борис Пахомов»), после которого объехал ряд орг-ций с докладом. В виду начавшейся слежки, был переброшен в Саратов, где работал как член. Саратовск. ком-та; обезжал орг-ции Нижневолжской области с целью устройства областной конференции и создания областного Центра. Осенью 1907 г. арестован в Царицыне, куда был, направлен Саратовск. комитетом. В тюрьме заболел тифом, но тем не менее отправлен до выздоровления этапом в Нарым, где оставался до лета 1911 г. В 1910 г. вместе с труппой ссыльных (Куйбышев и др.) привлечен за создание партийной большевистской орг-ции в ссылке. После высылки из Томска, по окончании срока ссылки, перешел на нелегальное положение и перебрался в Москву. После Февральской революции работал, в Одесск. совете раб. депутатов и по организации I съезда Румчерода. В мае 1917 г. был направлен на работу в Кинешемско-Ивановск. район для организации; профсоюза текстильщиков, председателем управления которого был затем избран. Был делегатом III Всерсссийск. конференции профсоюзов, членом первого временного центрального совета профсоюзов. В . сентябре 1917 г. был избран также председателем Иваново-Вознесенск. гор. думы. В 1920 г. командирован в Турк. республику и назначен там председателем Центр. сов. нар. хоз. В 1922 г. отозван и работал ответственным инструктором ЦК партии. В 1924 г. — зам. завед. орграспредом ЦК. В 1925-27 г.г. — ответствен. секретарь Владимирск. губкома. Ныне председатель правления Центр. сельскохоз. банка.
    М-во юстиции, 1906, № 19155.
    Альбом деятелей ВКП(б), ЦК, ЦКК и Центр. Рев. Ком. ВКП(б) (Изд. АХРР). М. 1927, 78.
   «Большевик» (Ковров), однодневная юбилейная газ. 20 дек. 1925 (Асаткин. А. Н.). — И. Славин. «Пролет. Револ.», 1929, VIII-IX (91-92), 163-172 (По поводу материалов к истории с.-д. большевистской работы во Владимирск. губ.). — А. Асаткин, там же, 173-180 (Ответ т. Славину).
    Лондонский съезд РСДРП (протоколы), 51, 57, 64, 127, 174, 260, 267, 344, 358, 409, 427.
    М. Растопчина, Очерки по истории рев. движения в Костроме, 16, 49. — А. Марциновский, Записки рабочего-большевика, 30. — В. Владимирова, Из недавнего прошлого. М.-Л., 1924, 79. — С. Малышев, Боевые странички 1905 г. Л., 1926, 49. — Д. Фурманов, «Путь к большевизму». Л., 1927, 118, 119, 126, 127, 131, 137,145. — Н. Малицкий, «О раб. движении и с.-д. работе во Владимирск. губ. в 1900-х г.г.», I, 112 (Проф. движение во Владимирск. губ. в 1905-1907 г.г.). — Самохвалов, там же, II, 287-289, 295, 297, 299 (Из подполья с.-д. орг-ции). — А. Розанова, «1905 г. в Костроме», 26 (Предшествующий 1905 г. период с.-д. работы в Костроме). — П. Караваев, там же, 59 (1905 г. в Костроме). — А. А., «Владимирск. окружная орг-ция РСДРП» (Ук.) (Владимирск. окружная орг-ция б-ков по материалам и документам). — С. Дегтярев, там же (Воспоминания большевика-подпольшика). — Ф. Благонравов, там же (От Сев. раб. союза до войны 1914 г.). — Н. Перфильева-Смирнова, там же (1906-1908 г.г. во Владимире). — Н. Растопчин, там же (Воспоминания). — М. Симановская-Растопчина, там же (Из воспоминаний о Владимирск. окружке). — «1917 г. в Иваново-Вознесенск. районе» (Ук.). — «Иваново-вознесенск. пролетариат в борьбе за власть Советов», 120. — И. [Деев], «25 лет Муромск. орг-ции», 44 (Работа в подполье). — «Искра», № 82, 1905 (Хроника рев. борьбы). — «Вперед», 1905, № 9 (Тюрьма и ссылка) («Вперед» и «Пролетарий», I, 139). — «Светоч» (М.), 1906, № 10 (По России. Кострома). — «Правда», 1917 № 92, Центр. совет профс. («Правда», IV 265). — К. Барабанов, «Октябрь» (Кострома), 1925, XII, 43 (20 лет тому назад). — «Пролет. Револ.», 1928, Х(81), 195 (Из протоколов засед. Mocковcк. обл. бюро 1917 г.).
    /Деятели революционного движения в России. Био-библиографический словарь. Т. V. Социал–демократы. Вып. 1. Москва. 1931. Стлб. 147-149./


    Асаткин-Владимирский, Александр Николаевич — русский, сын церк. сторожа, учащийся; род. 13 окт. 1885 г. в с. Вознесенском, Костр. губ.; оконч. дух. семин. В 1902 г. в Костроме вступил в ученич. кружок РСДРП. В 1903 г. распростр. литерат. среди крестьян Костр. губ., организ. ученич. кружки. В 1904 г. вел пропаг. среди рабочих и ремесл. Костромы, как чл. Костр. ср. Сев. к-та РСДРП. Арест. в нояб. 1904 г. В Костроме Моск. суд. пал. 10 окт. 1905 осужд. по 129 ст. УУ к 5 м. креп. Освобожден манифестом 1905 г. В марте 1907 г. был на окр. конференции Владимирск. орг., а затем на Лондонском съезде партии, где участвовал во фракции большевиков под им. Бориса Пахомова. По возвращении во Владимир был послан Моск. обл. бюро в Саратов. Объезжая, как парторганизатор, приволжские города, был арест. в Царицыне, просидел до осени и выслан в Нарымский край. Осенью 1910 г. арест. по делу создания РСДРП(б) кружков среди ссыльных, перев. в Томск. тюрьму. В марте 1911 г. возвращен в Нарым. С июля 1911 г. жил под гласн. надзором в Томске, в ноябр. выслан из города. С 1912 по 1915 г. служил в Москве. С 1913 г. был вольнослушат. Коммерч. ин-та. В 1915 г. мобилизован и откомандирован для работы в земск. сан. учрежд. Член ВКП(б). Чл. бил. О-ва № 2843.
    /Политическая каторга и ссылка. Биографический справочник членов О-ва политкаторжан и ссыльно-поселенцев. Москва. 1934. С. 36./


    АСАТКІН-УЛАДЗІМІРСКІ Аляксандр Мікалаевіч [3 (15). 10. 1885, с. Вазнясенскае Бычыхінскай вол. Кастрамскога пав. — ліп. 1937], дзеяч Камуністычнай партыі. З батракоў. Член КПСС з 1904. Удзельнік рэвалюцыі 1905-07. Працаваў у Кастрамской, Іванава-Вазнясенскай, Уладзімірскай арганізацыях РСДРП. За рэвалюцыйную дзейнасць 6 разоў быў у турме, 2 у ссылцы. У 1918-21 чл. Прэзідыума ВЦСПС, чл. ЦК прафсаюза тэкстыльшчыкаў. У 1921 у Туркестанскай АССР: нарком гасп. спраў, нам. старшыні СНК, старшыня эканам. савета. З 1922 інструктар ЦК РКП(б). У маі 1923 узначаліў партыйна-ўрадавую камісію па ўзбуйненні БССР. З 4. 2. 1924 сакратар часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б); з мая 1924 першы сакратар ЦК КП(б)Б. У жн. 1924 - лют. 1925 першы нам. заг. аддзела ЦК ВКП (б), потым першы сакратар Уладзімірскага губкома ВКП(б). З вер. 1927 інструктар ЦК ВКП(б). З ліп. 1928 старшыня праўлення Усесаюзнага с.-г. банка. У 1930-31 старшыня выканкома Далёкаўсходняга краю. З 1932 нач. палітсектара МТС Наркамата земляробства УССР, з 1935 нач. Упраўлення нар.-гасп. ўліку УССР. Дэлегат V (Лонданскага) з’езда РСДРП (1907). На XIII з’ездзе РКП(б) выбіраўся ў склад ЦКК - РСІ, на VIII з’ездзе КП(б)Б (1924) — у ЦК КП(б)Б.
    Ф. А. Зеляноўскі. Мінск.
    /Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. І. Мінск. 1969. С. 503./


    АСАТКІН-УЛАДЗІМІРСКІ Аляксандр Мікалаевіч (3 (15). 10. 1885, с. Вазнясенскае Кастрамскога пав. — вер. 1937], савецкі парт. і дзярж. дзеяч. Скончыў Маскоўскі камерцыйны ін-т. Член КПСС з 1904. Удзельнік рэвалюцыі 1905-07. Працаваў у Кастрамской, Іванава-Вазнясенскай, Уладзімірскай арг-цыях РСДРП. За рэв. дзейнасць 6 разоў зняволены, 2 разы сасланы. У 1918-21 чл. Прэзідыума ВЦСПС, чл. ЦК прафсаюза тэкстыльшчыкаў. У 1921 у Туркестанскай АССР: нарком гасп. спраў, нам. старшыні СНК, старшыня эканам. Савета. З 1922 адказны інструктар ЦК РКП(б). У маі 1923 узначаліў партыйна-ўрадавую камісію па ўзбуйненні БССР. З 4. 2. 1924 сакратар Часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б). У маі - вер. 1924 першы сакратар і чл. Бюро ЦК КП(б)Б. Затым у апараце ЦК ВКП(б). З 1925 адказны сакратар Уладзімірскага губкома партыі, чл. Рэвізійнай камісіі ЦК ВКП(б). У 1928-29 старшыня праўлення Усесаюзнага с.-г. банка. З 1930 у Хабараўску, старшыня выканкома Далёкаўсходняга краю. У 1931-32 прадстаўнік Наркамата знешняга гандлю СССР у Японіі і Кітаі. У 1933-35 нач. палітсектара МТС Наркамзема УССР, чл. Аргбюро ЦК КП Украіны, чл. ЦК ВКП(б). З 1935 нач. Упраўлення нар.-гасп. ўліку УССР. З ліст. 1936 чл. Прэзідыума Акадэміі нааук УССР, дырэктар Ін-та эканомікі АН УССР. У 1937 незаконна рэпрэсіраваны і пакараны смерцю. Рэабілітаваны ў 1957.
    /Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Т. 1. Мінск. 1993. С. 203.

    АСАТКІН-УЛАДЗІМІРСКІ Аляксандр Мікалаевіч (15. 10. 1885, с. Вазнясенскае, Кастрамскі р-н — вер. 1937), савецкі парт. і дзярж. дзеяч. Скончыў Маскоўскі камерцыйны ін-т. Удзельнік рэвалюцыі 1905-07. У 1918-21 чл. Прэзідыума ВЦСПС. У 1921 на дзярж. рабоце ў Туркестанскай АССР. З 1922 інструктар ЦК РКП(б). У маі 1923 узначаліў партыйна-ўрадавую камісію па ўзбуйненні БССР. З лют. 1924 сакратар Часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б). У маі - вер. 1924 1-ы сакратар ЦК КП(б)Б. У 1924 - 29 старшыня праўлення Усесаюзнага с.-г. банка. З 1930 на сав., парт., дзярж. і навук. рабоце. У 1937 рэпрэсіраваны. Рэабілітаваны ў 1957.
    /Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах. Т. 2. Мінск. 1996. С. 21./