воскресенье, 29 марта 2015 г.

Ляста Хваля. Матрос Бацянкоў. Койданава. "Кальвіна". 2015.

    Рыгор Аляксеевіч Бацянкоў [Батенков] – нар. у 1885 г. у в. Цяцерына Прачысьцінскай воласьці Духаўшчынскага вуезду Смаленскай губэрні Расейскай імпэрыі, у сялянскай сям’і.
    Скончыў царкоўнапрыходзкую школу, гарбар. Ажаніўся, жонка засталася ў роднай вёсцы, а сам быў пакліканы ў войска і ў 1906-1907 гг. служыў матросам 2-й стацьці на мінаносцы “Трывожны” Сыбірскага флёцкага экіпажу ва Ўладзівастоку. Прымаў удзел 17 кастрычніка 1907 г. ва ўзброеным паўстаньні ваенных маракоў. Быў арыштаваны і Прыамурскім ваенна-акруговым судом 20-22 лістапада 1907 г. ва Ўладзівастоку прысуджаны да пазбаўленьня воінскага званьня і ўсіх правоў стану, выключэньню з ваеннай службы і ссылцы на катаржныя працы на 12 гадоў.
    Тэрмін адбываў на Нерчынскай катарзе, ад 26 сакавіка 1908 г. у Зерэнтуйскай турме, ад 4 лістапада 1910 г. на Казакаўскіх промыслах, ад 9 красавіка 1912 г. на Наватраецкіх залатых промыслах. Па ўказе 21 лютага 1913 г. тэрмін катаржных прац скончыўся 24 красавіка 1913 г.
    24 кастрычніка 1913 г. быў прызначаны на паселішча ў Якуцкую вобласьць. Дастаўлены ў м. Якуцк 18 ліпеня 1914 г. і якуцкім губэрнатарам разьмеркаваны ў Алёкмінска-Амгінскую сельскую грамаду Алёкмінскай акругі Якуцкай вобласьці, куды і быў адпраўлены 25 ліпеня 1914 г.
    15 чэрвеня 1915 г. атрымаў пасяленчаскую пашпартную кніжку ад сельскага грамадзтва і выехаў на заробкі ў с. Віцім Кірэнскай акругі Іркуцкай губэрні, дзе заставаўся да канца траўня 1916 г. Там жа набыў фальшывы пашпарт і выехаў у м. Ахоцк, дзе быў арыштаваны Ахоцкім павятовым спраўнікам. На высьвятленьне асобы спатрэбілася больш за два месяца і пасьля Лютаўскай рэвалюцыі, 4 сакавіка 1917 г., быў вызвалены з-пад арышту.
    У 1917-1918 гг. быў чорнарабочым у Ахоцку, 1918-1920 гг. - качагар на параходзе і парабкаваў у Іркуцкай губэрні, 1922-1926 гг. працаваў на гаспадарчых пасадах у м. Іркуцку.
    У 1927 г. горны штэйгер (майстар) Г. А. Бацянкоў з Іркуцку пісаў у трэст “Якутзолата”, што ў 1916 г. ім было выяўленае золата на рацэ Анча і каля станцыі Юдомы-Крыжоўскай. На выснове гэтых дадзеных была заарганізаваная Джугжурская экспэдыцыя. У выніку былі перададзены ў эксплюатацыю участкі будучых капальніцкіх упраўленьняў: Бурхалінскі, Еўканджынскі, Батыльскі, Мінорскі, Ыныкчанскі.
    У 1926-1934 гг. Бацянкоў працаваў дырэктарам Вусьць-Майскага капальніцкага ўпраўленьня трэста “Якутзолата” у м. Непрыметным (Алдане), памагатым дырэктара канторы “Забзолата”.
    Ад 1935 г. жыл у Смаленску.
    Літаратура:
    Казарян П. Л.  Олекминская политическая ссылка 1826-1917 гг. Якутск. 1995. С. С. 426-427, 466.
    Казарян П. Л.  Олекминская политическая ссылка 1826-1917 гг. Якутск. 1995; Казарян П. Л.  Олекминская политическая ссылка 1826-1917 гг. Изд. 2-е дополненное. Якутск. 1996. С. 426-427, 466.
    Ляста Хваля,
    Койданава.




суббота, 28 марта 2015 г.

Малпа Гной. Аляксееў. Койданава. "Кальвіна". 2015.




    Пётар Аляксеевіч Аляксееў - нар. 14 (26) студзеня 1849 г. у в. Навінская Сычоўскаго вуезду Смаленскай губэрні Расейскай імпэрыі, у сялянскай сям’і.
    З дзяцінства працаваў на ткацкіх фабрыках у Маскве ды Пецярбургу. Бываў у Смаленску. У 1873 г. зблізіўся з народнікамі, ад 1874 г. чалец народніцкага гуртка “масквічоў”. Вёў прапаганду і распаўсюджваў літаратуру сярод працоўных.
    4 [16] красавіка 1875 г. быў арыштаваны і затым асуджаны па “працэсе 50-ці”, на судзе 9 (21) сакавіка 1877 г. прамовіў знакамітую прамову пра будучую рэвалюцыю, у якой утрымоўваліся словы, сталыя хрэстаматыйнымі: “…Уздымецца мускулістая рука мільёнаў працоўнага люду і ярмо дэспатызму, агароджанае салдацкімі штыхамі, разьляціцца ў прах”. Гэтая прамова, аддрукаваная ў таемнай друкарні ў Пецярбургу і ў некалькіх друкарнях рускай эміграцыі, вырабіла вялікае ўражаньне на “прагрэсіўную” расейскую грамадзкасьць. У прыватнасьці, У. І. Ленін назваў прамову Аляксеева “вялікім вяшчунствам рускага працоўнага-рэвалюцыянэра”.
    Аляксееў быў прысуджаны да 10 гадоў катаргі, якую адбываў у Новабелгародзкай катаржнай турме, ад 1882 г. на Кары ў Забайкальскай вобласьці, у 1884 г. накіраваны на паселішча ў Якуцкую вобласьць.
     9 сакавіка 1885 г. Аляксееў быў дастаўлены ў Якуцк і ўселены ў Сасыльскі насьлег Баягантайскага ўлусу Якуцкай акругі, а ў кастрычніку 1886 г. пераведзены ў Жулейскі насьлег Батурускага ўлуса Якуцкай акругі, дзе пражыў пяць гадоў. Тут ён з дапамогай якутаў пабудаваў юрту, завёў каня ды карову, атрымаў ад насьлега ральлю і сенажаць ды займаўся агародніцтвам і земляробствам.

    Якуцкая юрта, - піша ён у лісьце ад 25 сакавіка 1885 г., -складаецца з дзьвюх палоў, перагароджаных тонкімі жэрдкамі і дзьвярамі, а часам так прама ні тым, ні іншым. Першая, куды вы ўваходзіце, прызначаная для саміх гаспадароў, а другая - для іх скаціны... Хатон - так завецца быдлячая палова - захутаны вакол наглуха, абкладзены гноем, асьвятляецца дзьвюма-трыма ледзянымі вузенькімі вокнамі... Вы не можаце сабе прадставіць, да чаго брудныя самі якуты і наколькі сьмярдзяць іхнія юрты! Я - чалавек, які прызвычаіўся да ўсяго, - і тое ў мяне перш рабілася галавакружэньне. Малако, масла і ўся ежа прасякнута хатонным пахам да таго, што толькі моцны голад прымушае абвыкаць да ўсяго”. /Каторга и Ссылка. № 6. 1924 С. 173-174./
    16 (28) жніўня 1891 г. Аляксееў быў забіты, па афіцыйнай вэрсіі, “багацеямі-якутамі” Яўгенам Абрамавым ды Хвядотам Сідаравым “з мэтай рабаўніцтва”, а па неафіцыйнай - кажуць, што ён быў вельмі неабыякавы да выдатнай паловы чалавецтва і быў забіты мужчынамі тых жанчын, што былі неабыякавыя да самога Аляксеева.
    У Якуцку ў гонар Пятра Аляксеева ў 1949 г. названая адна з цэнтральных вуліцаў гораду, былая Лягерная.
    У 1963-1991 гг. існаваў Аляксееўскі раён ў Якуцкай АССР (былы Жулейскі насьлег), але пасьля Пастановы Прэзыдыюму Вярхоўнай Рады Якуцкай АССР ад 19 сакавіка 1990 г. ён ператварыўся ў Татцінскі улус. Гэтае рашэньне было зацьверджанае Ўказам Прэзыдыюму Вярхоўнай Рады РСФСР ад 6 жніўня 1990 г. за № 125-I.
    Пятру Аляксееву ў п. Вусьць-Тата (1972) пастаўлены бюст (скульптар Ксенафонт Пшэньнікаў).
    У Расіі ад 2004 г. існуе левы акцыянісцкі Рух супраціву імя Пятра Аляксеева.
    Літаратура:
    Пекарский Э.  Рабочий П. Алексеев. // Былое. № 19. Петроград. 1922.
    Майнов И. И.  Петр Алексеевич Алексеев. 1849-1891. Москва. 1924.
    Струминский М. Я.  Петр Алексеев в якутской ссылке. Якутск. 1940.
    Каржанский Н. С.  Московский ткач Петр Алексеев. Москва. 1954.
    Аляксееў Пётр Аляксеевіч. // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. Т. І. Мінск. 1969. С. 285.
    Ленин В. И.. Полное собрание сочинений. 5-е изд. Т. 4. Москва. 1969. С. 377.
    Алексеев Петр Алексеевич. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 288.
    Малпа Гной,
    Койданава.



суббота, 21 марта 2015 г.

Нэрка Хвотка. Качаргін. Койданава. "Кальвіна". 2015.



    Сяргей Мікалаевіч Качаргін /Кочергин/ - нар. у 1952 г. у  п. Вусць-Нэра Аймяконскага раёна Якуцкай АССР (РСФСР - СССР).
    У 1975 г. пасьля заканчэньня Беларускага політэхнічнага інстытута пачаў актыўна займацца фатаграфіяй.
    У 1980 г. чалец народнага фотаклюбу “Крыніца”.
    У 1986-1987 гг. навучаўся ў студыі Валера Лабка пры народным фотаклюбе “Менск”.
    У 1990-2000 гг. зрабіў перапынак у сваёй творчай дзейнасьці.
    У 2001 г. чалец народнага фотаклюбу “Менск”.
    У 2003 г. адбылася пэрсанальная фотавыстава Сяргея Качаргіна ў Музей сучаснага выяўленчага мастацтва ў г. Менску.
    У 2004 г. чалец Беларускага грамадзкага аб’яднаньня “Фотамастацтва”.
    У 2007 г. Сяргей Мікалаевіч Качаргін разам з Віктарам Пятровічам Суглобам стваралі фоташколу “Сьвет Фота” і адкрылі першы курс “Асновы клясычнай фатаграфіі”.
    Аўтар шматлікіх артыкулаў і публікацый па фатаграфічнай тэматыцы. Суаўтар каталёга-клясыфікатара “1200 фотоаппаратов из СССР” (Менск, 2009. 650 с.) Уладальнік некалькіх патэнтаў на карыснае вынаходзтва ў вобласьці фатаграфіі. Доктар філязофіі ў вобласьці інфармацыйных тэхналёгій (аптычнае прыборабудаваньне), прафэсар. Адзін з нешматлікіх пасьлядоўнікаў піктарыяльнай фатаграфіі.
    Аўтарскія творы сьвятлапісу знаходзяцца ў Нацыянальным Мастацкім Музэі Рэспублікі Беларусь, у Музэі Гісторыі Беларусі, у музэі Ньепса г. Шалён на Соні (Францыя), а таксама ў прыватных калекцыях Італіі, Польшчы ды Літвы.
                                                              Піктарыяльная фатаграфія.
                                                З аўтарскай калекцыі Сяргея Качаргіна
          3-25 верасьня 2009 г. Музэй-галерэя “Сьвет Фота” г. Менск, вул. Прытыцкага, 10.








воскресенье, 15 марта 2015 г.

Фэфэла Касаткіна. Асаткін. Койданава. "Кальвіна". 2015.



    Аляксандар Мікалаевіч Асаткін [Асаткин-Владимирский] – нар 3 (15) кастрычніка 1885 г. у с. Вазьнясенскае Бычыхінскай воласьці Кастрамскога вуезда і губэрні Расейская імпэрыя, у сям’ царкоўнага вартаўніка.
    Скончыў земскую школу, вучыўся ў Кастрамской духоўнай сэмінарыі, дзе з 1902 г. па 1904 г. прымаў дзейны ўдзел у арганізацыі с.-д. вучнёўскіх кружкоў па даручэньні кастрамской групы РСДРП. Чалец РСДРП з 1904 г. Скончыў Маскоўскі камэрцыйны інстытут. З восені 1904 г. стаў весьці прапаганду сярод працоўных, у лістападзе 1904 г. арыштаваны, незадоўга да кастрычніка 1905 г. судзіўся выязной сэсіяй Маскоўскай судовай палаты і прысуджаны да некалькіх гадоў крэпасьці. Пасьпеў, аднак, перайсьці на нелегальнае становішча і быў накіраваны ў якасьці арганізатара ў Кінешэмска-Вічускі фабрычны раён, дзе вёў працу да новага арышту ў 1906 г.
    У траўні 1906 г. сасланы на 4 г. у Нарымскі край, у чэрвені адтуль зьдзейсьніў уцёкі. Працаваў адказным арганізатарам у Варонежы, затым, узімку 1906 г. быў камандзіраваны Маскоўскім абласным бюро на працу ва Ўладзімір. Быў у ліку кіраўнікоў Уладзімірскай акруговай арганізацыі. У сакавіку 1907 г. абраны дэлегатам на V (Лёнданскі) зьезду РСДРП (1907), з рашаючым голасам (псэўданім “Борис Пахомов”), пасьля якога аб’ехаў шэраг арганізацый з дакладам.
    Увосень 1907 г. арыштаваны ў Царыцыне, куды быў накіраваны Саратаўскім камітэтам. У турме захварэў на тыф, але тым не менш адпраўлены да акрыяньня этапам у Нарым, дзе заставаўся да лета 1911 г. У 1910 г. разам з групай ссыльных (Куйбышаў і інш.) прыцягнуты за стварэньне партыйнай бальшавіцкай арганізацыі ў ссылцы.
    Перайшоў на нелегальнае становішча і перабраўся ў Маскву. Пасьля лютаўскай рэвалюцыі працаваў у Адэскай радзе працоўных дэпутатаў. У траўні 1917 г. быў накіраваны на працу ў Кінешэмска-Іванаўскі раён для арганізацыі прафзьвязу тэкстыльшчыкаў. Быў дэлегатам III Усярасейскай канфэрэнцыі прафзьвязаў, чальцом першай, часавай цэнтральнай рады прафзьвязаў. У верасьні 1917 г. быў абраны таксама старшынёй Іванава-Ўзьнясенскай гарадзкой думы.
    У 1918-1921 гг. чалец Прэзыдыюму ВЦСПС, чалец ЦК прафзьвязу тэкстыльшчыкаў.
    У 1921 камандзіраваны ў Туркестанскую АССР і прызначаны там старшынёй Цэнтральнай рады народнай гаспадаркі.
     У 1922 г. адкліканы і працаваў адказным інструктарам ЦК РКП(б).
    У 1923 г. узначальваў партыйна-урадавую камісію па ўзбуйненьні Беларускай ССР. Ад лютага 1924 г. сакратар часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б), з траўня 1924 першы сакратар ЦК КП(б) Беларусі.
    Ад жніўня 1924 г. першы намесьнік загадваючага аддзелам ЦК ВКП(б), першы сакратар Уладзімірскага губкаму ВКП(б) (пражываў па вул. Вялікая Маскоўская д. № 8). У 1927 г. інструктар ЦК ВКП(б), у 1928 г. старшыня праўленьня Усесаюзнага Сельскагаспадарчага банку.
    У студзені 1928 г. працаваў у складзе асобае камісіі па высьвятленьні прычынаў паўстаньня ў Якуцкай АССР.
    Ад 1930 г. у Хабараўску, старшыня выканкаму Далёкаўсходняга краю.
    У 1931-1932 гг. прадстаўнік Наркамату зьнешняга гандлю СССР ў Кітаі ды Японіі.
    Ад 1932 г. начальнік палітсэктару МТС Наркамату земляробства УССР, з 1935 г. начальнік Управы народнагаспадарчага ўліку УССР. Ад лістапада 1936 г. чалец Прэзыдыюму АН УССР, дырэктар Інстытуту эканомікі АН УССР.
    У 1937 г. арыштаваны і прысуджаны да сьмяротнага пакараньня. Расстраляны 2 верасьня 1937. Рэабілітаваны пасьмяротна у 1957 г.
    Ягоным імем названая адна з вуліц м. Уладзімера, усталявана мэмарыяльная шыльда.
    Літаратура:
    Растопчина М.  Очерки по истории революционного движения в Костроме. Кострома. 1922. С. 16, 49.
    Марциновский А.  Записки рабочего-большевика. Саратов. 1922. С. 30.
    Владимирова В.  Из недавнего прошлого. Москва-Ленинград. 1924. С. 79.
    Малышев С.  Боевые странички 1905 г. Ленинград. 1926. С. 49.
    Альбом деятелей ВКП(б), ЦК, ЦКК и Центр. Рев. Ком. ВКП(б). Москва. 1927. С. 78.
    Фурманов Д.  «Путь к большевизму». Ленинград. 1927. С. 118-119, 126-127, 131, 137, 145.
    Асаткин (Асаткин Владимирский) Александр Николаевич. // Деятели революционного движения в России. Био-библиографический словарь. Т. 5. Социал-демократы. 1880-1904. Вып. 1. А – Б. Москва. 1931. Стб. 147-148.
    Зеляноўскі Ф. А.  Асаткін-Уладзімірскі Аляксандр Мікалаевіч. // Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. І. Мінск. 1969. С.503.
    Асаткін-Уладзімірскі Аляксандр Мікалаевіч. // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Т. І. Мінск. 1993. С. 203.
    Асаткін-Уладзімірскі Аляксандр Мікалаевіч. // Беларуская энцыклапедыя. Т. 2. Мінск. 1996. С. 21.
    Фэфэла Касаткіна,
    Койданава.




суббота, 14 марта 2015 г.

Тутка Баяга. Якуцкая дзяўчына ў баях пад Крэва. Койданава. "Кальвіна". 2015.


    Хвядора Васільеўна Сьляпцова (у замужжы Фядотава), “іншародка” Баягінскага насьлегу Татцінскага ўлусу Якуцкай акругі Якуцкай вобласьці ваявала з немцамі ў 1-ю ўсясьветную вайну ў “Дзікай дывізіі” сястрой міласэрнасьці, потым на Заходнім фронце ў складзе жаночага “Батальёна сьмерці імя Марыі Бачкаровай” пад Маладзечна і Крэва. За адрозьненьні ў баях яна была ўзнагароджана Георгіеўскім крыжам. Атрымаўшы цяжкае раненьне ў лёгкія Хвядора была камісаваная і памерла на радзіме ў тым жа 1917 годзе.
    Літаратура:
    Андросов Е. Д., Андросова Т. И.  Баайага. Якутск. 1995. С. 59.
    Павлов А. А.  Участие якутян в Первой мировой войне. // Якутский архив. № 1. Якутск. 2014. С. 56.
    Алексеева И. М.  Участие якутян в Первой мировой войне. // Теоретические и прикладные аспекты современной науки. Сборник научных трудов по материалам V Международной практической конференции. г. Белгород. 30 ноября 2014 г. В шести частях. Часть IV. Белгород. 2014. С. 7.
    Нэрка Хвотка
    Койданава.



вторник, 10 марта 2015 г.

Арсэн Авакаў. Генэрал-губэрнатар Суліма. Койданава. Кальвіна. 2015.


    Мікалай Сямёнавіч Суліма – нар. 13 студзеня 1777 г. у сям’і вайскоўца Расійскай імпэрыі.
    Ад 1791 г. аддадзены ў сухапутны кадэцкі шляхоцкі корпус, але праз год быў запісаны ў Сямёнаўскі полк, затым служыў у Нашэбурскім і Маскоўскім мушкецёрскім палках. Удзельнік некалькіх ваенных кампаній. Быў цяжкі паранены і ўзяты ў палон пад Аўстэрліцам. Удзельнік войны 1812 г. з пранцузамі. За мужнасьць пад Смаленскам ды Барадзінам полі атрымаў чын генэрал-маёра. Ад 1817 г. знаходзіўся ў нядоўгачасовай адстаўцы, але неўзабаве ізноў вярнуўся на службу. Камандаваў брыгадай, затым дывізіяй. У 1827 г. атрымаў чын генэрал-лейтэнанта.
    Пасьля ўдзелу ў задушэньні лістападаўскага паўстаньня ў 1832 г. на землях былой Рэчы Паспалітай прызначаны старшынём Варшаўскага вярхоўнага крымінальнага суда, а праз год адпраўлены на службу ў Іркуцк генэрал-губэрнатарам Усходняй Сыбіры, куды тэрытарыяльна ўваходзіла Якуцкая вобласьць.
    Ад сакавіка 1834 г. па 1836 г. выконваў абавязкі камандзіра асобнага Сыбірскага корпусу і генэрал-губэрнатара Заходняй Сыбіры. Ад 1836 г. чалец Ваеннага савету, а з 1837 г. чалец Рады дзяржаўнага кантролю.
    Быў узнагароджаны ордэнамі Сьвятога Аляксандра Неўскага з дыямэнтамі, Сьвятой Ганны 1-й ступені з дыямэнтамі, Сьвятога Георгія 3-го клясу, Сьвятога Уладзімера 2-й ступені, прускім ордэнам Чырвонага Арла 2-й ступені, а таксама знакам адрозьненьня “За ваенную адвагу” 2-й ступені ды залатой шпагай “за адвагу” з дыямэнтамі.
    Памёр 21 кастрычніка 1840 г. у Санкт-Пецярбурзе і пахаваны ў Сергіеўскай пустэльні.
    Літаратура:
    Якутия. Хроника. Факты. События. 1632-1917 гг. Сост. А. А. Калашников. Якутск. 2000. С. 152.
    Арсэн Авакаў,
    Койданава.



Хвядора Кокс. Генэрал-губэрнатар Фрэдэрыкс. Койданава. "Кальвіна". 2015.



    Платон Аляксандравіч Фрэдэрыкс /Фредерикс/ - нар. 20 студзеня 1828 года, у баронскай сям’і выхадцаў з Фінляндыі.
    Выхоўваўся ў Дваранскім палку. 13 чэрвеня 1848 выпушчаны афіцэрам у лэйб-гвардэйскі Егерскі полк. 30 чэрвеня 1864 г. атрымаў чын генэрал-маёра. 8 лістапада 1864 г. прылічаны да сьвіты імпэратара.
    Займаў пасаду варшаўскага обэр-паліцмайстра (1863-1866), генэрал-паліцмайстара ў Каралеўстве Польскім (12 чэрвеня 1866 - 23 лютага 1867). Ад 1 верасьня 1866 г. начальнік 3-й акругі жандараў, начальнік Варшаўскай жандарскай акругі (23 лютага 1867 - 14 сьнежня 1873). 18 ліпеня 1871 г. атрымаў чын генэрал-ад’ютанта, 14 сьнежня 1873 г. генэрал-лейтэнанта. Неаднаразова бываў на землях сучаснай Рэспублікі Беларусь.
    Займаў пасаду генэрал-губэрнатара Ўсходняй Сыбіры (14 сьнежня 1873 - 10 жніўня 1879), куды тэрытарыяльна ўваходзіла Якуцкая вобласьць.
    Быў узнагароджаны ордэнамі Сьвятога Ўладзімера 2-й ступені, Сьвятой Ганны 1-й ступені, Сьвятога Станіслава 1-й ступені.
    Памёр 17 верасьня 1888 года.
    Літаратура:
    Якутия. Хроника. Факты. События. 1632-1917 гг. Сост. А. А. Калашников. Якутск. 2000. С. 202-203.
    Хвядора Кокс,
    Койданава.


воскресенье, 8 марта 2015 г.

Джэма Атрамант. Літаратурысты Агрызка. Койданава. "Кальвіна". 2015.



    Вячаслаў Вячаслававіч Агрызка /Огрызко/ - нар. 28 чэрвеня 1960 г. у сталічным месьце Масква СССР, у сям’і выхадца з в. Красналучка Лепельскага раёна Віцебскай вобласьці Беларусі.
    Дзяцінства правёў у Магадане, дзе ягоны бацька працаваў у Магаданскім кніжным выдавецтве.
    Пасьля школы паступіў на гістарычны факультэт вячэрняга аддзяленьня Маскоўскага дзяржаўнага пэдагагічнага інстытута, працаваў літсупрацоўнікам у шматтыражцы Маскоўскага інжынэрна-фізычнага інстытута. Служыў у СА у м. Хабараўск.
    Працаваў карэспандэнтам, загадчыкам аддзела ў газэце “Книжное обозрение” ды “Советская литература”, адказным сакратаром і намесьнікам галоўнага рэдактара ў часопісе “Наш современник”. Ад 1995 г. ў газэце “Литературная Россия”, ад 2004 г. яе галоўны рэдактар. Дзякуючы В. Агрызку, пачаў выходзіць часопіс “Мир Севера”.
    Дасьледаваў, акрамя іншага, літаратуру карэнных народаў Якутыі. Неаднаразова бываў у Якуцкай АССР ды Рэспубліцы Саха (Якутыя), дзе мясцовыя літаратары ўкленчвалі перад ім у надзеі трапіць на маскоўскі Парнас. Быў знаёмы з беларускім пісьменьнікам Іванам Ласковым ды Вольгай Пашкевіч.
     Творы:
    Легко ли быть молодым... Москва. 1989. 269 с.
    Звуки языка родного. Магадан. 1990. 125 с.
    Слово исповеди и надежды. Письма русским писателям. Москва. 1990. 396 с.
    Праздник на все времена. Об истории чествований славян. Слова и памяти славянских просветителей – Кирилла и Мефодия. Москва. 1991. 25 с.
    Писатели и литераторы малочисленных народов Севера и Дальнего Востока. Биобиблиографический справочник. Ч. 1. А.-Н. Москва 1998.
    Писатели и литераторы малочисленных народов Севера и Дальнего Востока. Биобиблиографический справочник. Ч. 2. О. – Я. Москва. 1999. 547 с.
    Песни афганского похода. Историко-литературное исследование. Москва. 2000. 208 с.
    Хантыйская литература. Москва. 2002.
    Изборник. Материалы к словарю русских писателей конца XX — начала XXI века. Москва. 2003. 286 с.
    Ненецкая литература. Москва. 2003.
    Из поколения шестидесятников. Материалы к словарю русских писателей XX века. Москва. 2004. 284 с.
    Нанайская литература. Москва. 2004.
    Русские писатели. Современная эпоха. Лексикон. Эскиз будущей энциклопедии. Москва. 2004. 560 с.
    Неизвестный Север. Москва. 2005.
    Эвенская литература. Москва. 2005. 381 с.
    В сжимающемся пространстве. Портрет на фоне безумной эпохи. Москва. 2006.
    Кто сегодня делает литературу в России. Вып. 1. Москва. 2006. 416 с.
    Покой нам только снится: Сборник статей. Москва. 2006. 496 с.
    Эвенкийская литература. Москва. 2006. 315 с.
    Юкагирская литература. Москва. 2006. 373 с.
    Североведы России. Материалы к биографическому словарю. Москва. 2007. 560 с.
    Чукотская литература. Москва. 2007.
    Кто сегодня делает литературу в России. Вып. 2. Москва. 2008. 496 с.
    Живут сказанья. История одной судьбы. Москва. 2008. 189с.
    Корякская литература. Москва. 2008.
    Эскимосская литература. Москва. 2008.
    Южный форпост державы. Москва. 2008.
    Долганская литература. Москва. 2009. 270 с.
    Удэгейская литература. Москва. 2009.
    Нивхская литература. Москва. 2010.
    Победители и побежденные. Судьбы и книги. Москва. 2010. 544 с.
    Саамская литература. Москва. 2010.
    Против течения. Статьи и заметки о современной литературе. Москва. 2010. 544 с.
    Вепсская литература. Москва. 2011.
    Ительменская литература. Москва. 2011.
    Ульчская литература. Москва. 2011.
    Дерзать или лизать. Историко-литературное исследование. 2012. 510 с.
    Бесстыжая власть, или Бунт против лизоблюдства. Статьи и заметки последних лет. Москва. 2013. 204 с.
    Литература малочисленных народов Севера и Дальнего Востока. Лица и лики.  Т. 1. Москва. 2013.
    Литература малочисленных народов Севера и Дальнего Востока. Лица и лики. Т. 2. Москва. 2013.
    Отечественные исследователи коренных малочисленных народов Севера и Дальнего Востока. Биобиблиографический словарь. Москва. 2013. 662 с.
    Селькупская литература. Москва. 2013.
    Страна некомпетентных чинуш. Статьи и заметки последних лет. Москва. 2014. 252 с.
    Литература:
     Павлов Ю.  «Честно говоря», или Вячеслав Огрызко как литературный критик. // Парус. № 21 2013.
    Джэма Атрамант,
    Койданава.