четверг, 18 сентября 2014 г.

Рыта Кінконг. Спэцваяка Халецкі. Койданава. "Кальвіна". 2014.





                                                           СПЭЦВАЯКА  ХАЛЕЦКІ

    Мікалай Халецкі нарадзіўся 4 чэрвеня 1948 г. у в. Ланенка Дубровенскага раёну Віцебскай вобласьці БССР (СССР) у сям’і Міхася (старшыня калгасу) і Ганны (даярка) Халецких.
    Вучыўся ў Мікалай у Дзяцельскай школе, потым ў Дубровенскім СПТВ-35, працаваў у ПМК.
    Служыў у спэцвойсках на Кубе, у Каіры, на паўвыспе Даманскай на Далёкім Усходзе РСФСР.
    Потым служыў у Якуцкай АССР, дзе пачаў пісаць вершы, якія друкавалі “Литературной газете” (Масква).
    Напачатку 90-х гадоў  вяртаецца на радзіму і на пачатку жыве ў в. Ляды (хаце бацькоў жонкі Марыі). Тут ён працягваў пісаць, вершы друкаваліся ў газэтах “Віцебскі рабочы” ды “Дняпроўская праўда”.
    16 лістапада 2011 года Мікалай Халецкі памёр і быў пахаваны на могілках м. Дуброўна.





                                                                Деревня
                                                    Я люблю тебя, деревня,
                                                    С прической из густых садов,
                                                    Весны медовое цветенье,
                                                    Ладонь в мозолях от трудов.
                                                    Я люблю тебя, земля родная.
                                                    Колосья, нивы и луга.
                                                    И тебя, крестьянская, простая
                                                    Деревенская душа.
                                                    И чтобы мне ни говорили,
                                                    Но без деревни жизнь бедна.
                                                    Основа жизни — труд крестьянский
                                                    И щедрая на урожай земля.

                                                                  О сокровенном
                                                    Закольцованная в золото любовь,
                                                    Жемчужною удавкой — ожерелье…
                                                    И я бы сказал без лишних слов:
                                                    Для многих жизнь —
                                                    Лишь кошелька ущелье.
                                                    В лохмотья душу изорвали,
                                                    Прикрыв деньгами пустоту,
                                                    И только горе в сериале
                                                    Способно выдавить слезу.
                                                    Я б, грудь разрезав, вынул сердце,
                                                    Да это все не нужно вам.
                                                    Вы ждете принца в лимузине,
                                                    А у меня пустой карман.

    Літаратура:

    Шаргаёва З.  После Кубы, Гонконга и Якутии поэт-самородок Николай Халецкий до последних дней творил на родной Дубровенщине. // Дняпроўская праўда. Дуброўна. 27 студзеня 2012.

    Рыта КІНКОНГ,
    Койданава.


Людамір Вір. Тапелец Эдэльман. Койданава. "Кальвіна". 2014.





                                                           ТАПЕЛЕЦ  ЭДЭЛЬМАН


    Эдэльман [Эдельман] Ісак [Исаак] Барысавіч – нар. у габрэйскай сям’і мешчаніна Ковенскай губэрні Расейскай імпэрыі. Нарадаволец. Займаўся друкаваньнем нелегальнай літаратуры. З 1885 года знаходзіўся пад негалосным наглядам паліцыі. Арыштаваны ў Маскве і высланы ва Ўсходнюю Сыбір адміністрацыйным парадкам 16 ліпеня 1887 г. на 10 гадоў.
    1 чэрвеня 1888 года дастаўлены ў абласны горад Якуцк. 21 верасьня 1888 г. дастаўлены ў акруговы г. Верхаянск Якуцкай вобласьці.
    Ад 1890 г. у яго з’явіліся адзнакі вар’яцтва – манія перасьледаваньня і мэлянхолія. Яму здавалася што ўсе яго абвінавачваюць у здрадзе і зьбіраюцца забіць. У ссылцы жыў абасоблена. 26 траўня 1895 г. ён утапіўся ў рацэ Яна, пакінуўшы запісу “Я гадко и грязно оклеветан врагами. Поэтому кончаю с жизнью”. Ягонае цела не было знойдзенае.
    Літаратура:
    Кротов М. А.  Якутская ссылка 70-80-х годов. Исторический очерк по  неизданным архивным материалам. Москва. 1925. С. 240.
    Казарян П. Л.  Верхоянская политическая ссылка 1861-1903 гг. Якутск. 1989. С. 125.
    Казарян П. Л.  Р. А. Протас в якутской ссылке (по дневниковым записям). // Якутский архив. Якутск. № 3 (7). 2002. С. 78.
    Людамір Вір,
    Койданава.




Маўр Бывалы. Народнік Левенталь. Койданава. "Кальвіна". 2014.





    Лейба [Леў] Гіршавіч [Рыгоравіч] Левенталь – нар. у 1856 г. ва вуездным месьце Кальварыя Сувальскай губэрні Расейскай імпэрыі, у габрэйскай мяшчанскай сям’і. Па заканчэньні гімназіі паступіў у Маскоўскі унівэрсытэт; быў на мэдыцынскім і юрыдычным факультэтах. Прыналежаў да таварыства “Зямля і Воля”, вёў прапаганду сярод навучэнскай моладзі, займаўся дастаўкаю нелегальнай літаратуры з Пецярбурга ў Маскву і зборам грошаў на рэвалюцыйныя мэты. У 1887 г. У. Абнорскі прапанаваў яму прыняць удзел ў тайнай друкарні, якая заарганізоўвацца ў Маскве.
    Арыштаваны ў Пецярбурзе на Мікалаеўскім вакзале з транспартам толькі што аддрукаванага № 2 “Землі і Волі”. Са студзеня 1879 г. па 4 траўня 1880 г. утрымоўваўваўся ў Петрапаўлаўскай крэпасьці, пасьля чаго быў пераведзены ў Дом папярэдняга зьняволеньня. Пецярбургскім ваенна-акруговым судом па справе аб забойстве Мезенцава 14 траўня 1880 г. прызнаны вінаватым ва ўступе ў супрацьурадавую супольнасьць і прысуджаны да пазбаўленьня ўсіх маючых правоў стану і да катаржных працаў у крэпасьцях на дзесяць гадоў, але тэрмін працы па канфірмацыі прысуду скарочаны быў да 6-ці гадоў. У другой палове 1880 г. утрымоўваўся ў Вышневалоцкай перасыльнай турме, пасьля чаго адпраўлены на Кару, куды прыбыў у лютым 1881 г.
    У 1884 г. Левенталь выйшаў на пасяленьне і быў уселены ў Баягантаяскім улусе Якуцкай вобласьці. Прымаў удзел у экспэдыцыі, якую заарганізаваў І. М. Сыбіракоў.


                                    Удзельнікі Сыбіракоўскай экспэдыцыі 1894-1896 гг.
                                         З правага боку 2-гі сядзіць Лэйба Левенталь
                                                             Якуцк 1894 г.


    Як вынік гэтае экспэдыцыі зьявілася праца: Подати, повинности и земля якутов. // Памятная книжка Якутской области, 1896; Подати, повинности и земля у якутов (от 1766 г). // Павлинов Д. М., Виташевский Н. А. и Левенталь Л. Г.  Материалы по обычному праву и по общественному быту якутов. [Труды комиссии по изучению Якутской Автономной Советской Социалистической Республики. Т. IV.] Ленинград. 1929. С. 221-448.

   Улетку 1898 г. выехаў у Эўрапейскую Расею. У пачатку 1900-х гадоў жыў у губэрнскім месьце Палтава і працаваў у земскім статыстычным бюро. Памёр у 1910 г. у Прывісьленскім краі Расейскай імпэрыі.
    Літаратура:
    Кротов М. А.  Якутская ссылка 70 - 80-х годов. Исторический очерк по неизданным архивным материалам. Москва. 1925. С. 195.
    Левенталь, Лев (Лейба) Григорьевич. // Деятели революционного движения в России. Био-библиографический словарь. Т. ІІ. Семидесятые годы. Вып. ІІ. Москва. 1930. Ст. 754-755. 
   Маўр Бывалы,
   Койданава.





Майка Радасная. Вэтэрынар Галкін. Койданава. "Кальвіна". 2014.



                                                             ВЭТЭРЫНАР  ГАЛКІН

    Ісак [Уладзімер] Фішэлевіч [Піліпавіч] Галкін [Горын] – нарадзіўся 10 (22) студзеня 1861 г. у губэрнскім горадзе Магілёў Расійскай імпэрыі [У 1863 г. у м. Чавусы Магілёўскай губэрні /Казарян П. Л.  Верхоянская политическая ссылка 1861-1903 гг. Якутск. 1989. С. 130./]. Паходзіў з сям’і юрыста.
    Вучыўся ў Сімфэропальскай гімназіі, дзе ў 6 клясе сышоўся з рэвалюцыянэрамі і за-за перасьледу гімназічнага начальства быў вымушаны звольніцца з 7 клясу.
    У 1882 г. за удзел у студэнцкіх хваляваньнях выключаны з 2-га курсу Харкаўскага вэтэрынарнага інстытуту. Узноўлены ў 1883 годзе і ізноў адлічаны ў 1885 г. Стварыў нарадавольскія гурткі ў Сімфэропалі ды Адэсе. У 1887 г. арыштаваны па справе “Паўднёвай нарадавольскай арганізацыі” і па загаду ад 14 ліпеня 1889 г. сасланы на 8 гадоў ва Ўсходнюю Сыбір.
    8 чэрвеня 1891 г. дастаўлены ў абласное места Якуцк, 6 студзеня 1892 г. у акруговае места Верхаянск Якуцкай вобласьці, куды прыбыў у студзені 1892 г.
    Па заканчэньні тэрміну публічнага нагляду паліцыі 14 чэрвеня 1897 г. выехаў у Якуцк, дзе атрымаў рашэньне Асобай нарады МУС аб падоўжаньні тэрміну ссылкі на 2 гады за адмову ад прысягі цару Мікалаю ІІ.
    Быў уладамі пакінуты ў Якуцку, дзе і скончыў 14 ліпеня 1899 г. тэрмін ссылкі. 20 ліпеня 1900 г. Ісак Галкін выехаў у губэрнскае места Іркуцк.
    У 1895 г. Галкін далучыўся да сацыял-дэмакратаў. Выехаў у Іркуцк, дзе прымаў у 1901 г. актыўны ўдзел у стварэньні Сыбірскага сацыял-дэмакратычнага (камітэту) саюзу.
    У 1902 г. выехаў у Саратаў. Сябра Саратаўскага камітэта РСДРП (1902-1903), працаваў у сацыял-дэмакратычных арганізацыях Растова-на-Доне, Баку, Тыфлісу ды Кутаісі. Супрацоўнічаў у газэце “Искра”. Дэлегат ІІ зьезду РСДРП (1903), бальшавік. Падтрымліваў У. І. Ульянава (Леніна) і дапамагаў яму ў барацьбе з ліквідатарамі і адзавістамі.
    Пасьля зьезду застаўся за мяжой. Працаваў пад прозьвішчам Сіроцін. Под псэўданімам К. Грабоўскі ў 1910 г. выдаў кнігу “Долой Материализм! (Критика эмпириокритической критики)” [Долой материализм! Материалистическая теория познания и введение к критике эмпириокритической критики. Москва. 2011.].
    Пасьля лютаўскай рэвалюцыі 1917 г. вярнуўся ў Расію і са жніўня 1917 г. у Петраградзкім камітэце РСДРП(б), удзельнічаў у падрыхтоўцы і правядзеньні Кастрычніцкага ўзброенага паўстаньня. Кіраўнік аддзела друку НКУС РСФСР пры Наркамаце замежных спраў (1917), ад 1918 г. на камандных пасадах у РСЧА (намесьнік старшыні Вышэйшай ваеннай інспэкцыі), ад 1920 г. на навукова пэдагагічнай працы ў Камуністычным унівэрсытэце ў Маскве. Аўтар прац па марксісцкай філязофіі. Памёр 22 ліпеня 1925 г. у м. Масква.
    Эпітафія:
                                               В объятиях земли покойся, милый прах!
                                               Небесная душа, ликуй на небесах!
    Яго імем названая вуліца ў Сімфэропалі.
    Літаратура:
    Сыроватский А.  Галкин-Горин В. Ф. (Бойцы Ленинской гвардии в Якутии) // Молодежь Якутии. Якутск. 14 октября 1969.
    Казарян П.  Солдат революции. // Полярная звезда. Якутск. № 5. 1987.
    Казарян П. Л.  Верхоянская политическая ссылка 1861-1903 гг. Якутск. 1989. С. 13-15, 19, 22, 43, 54-55, 64, 76, 80, 109, 114, 130, 148, 152, 170.
    Савіцкі Э. М.  Горын-Галкін. // Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. 2. Мінск. 1970. С. 573.
    Савіцкі Э. Горын-Галкін. // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Т. 3. Мінск 1996. С. 95.
    Савіцкі Э. М.  Горын-Галкін. // Беларуская Энцыклапедыя ў 18 тамах. Т. 5. Мінск 1997. С. 369.
    Казарян П. Л.  Р. А. Протас в якутской ссылке (по дневниковым записям). // Якутский архив. Якутск. № 3 (7). 2002. С. 76.
    Майка РАДАСНАЯ,
    Койданава.




среда, 17 сентября 2014 г.

Аніта Бяляўская. Сасланая Хана. Койданава. "Кальвіна". 2014.




                                                           САСЛАНАЯ  ХАНА
    Хана [Анна] Давідаўна [Давыдовна] Скудзіна [Скудина], у замустве Энгель, габрэйская мяшчанка губэрнскага места Менск Расейскай імпэрыі, рамесьніца, якая ў 22 гады ад нараджэньня была высланая адміністрацыйна у Якуцкую вобласьць на 3 гады па справе абвінавачваньня ў дзяржаўным злачынстве Канстанціна Церашковіча і інш.
    Тэрмін выгнаньня правяла ў Сярэдне-Калымску, дзе ў 1891 годзе выйшла замуж за ссыльнага А. Энгеля.
     Энгель Шмуль /Александр/ Янкелевіч /Яковлевич/ нар. 8 жніўня 1862 г. ва вуездным месьце Бердзянску Таўрычаскай губэрні, у габрэйскай сям’і мяшчанаў Таўрычаскай губэрні. Скончыў Палтаўскую гімназію. Быў вольным слухачом Харкаўскага ўнівэрсытэта (сельскагаспадарчы факультэт). У 26 гадоў, за ўцёкі з Сыбіры, дзе ён знаходзіўся пад наглядам паліцыі, як адміністрацыйна-сасланы, у сакавіку 1887 г. быў высланы ў Якуцкую вобласьць на 8 гадоў. Да 1893 г. жыў у Сярэдне-Калымску, затым у Ніжне-Калымску Якуцкай вобласьці.
    Мела сына Барыса Аляксандравіча Энгеля (1890 г. н.) ды дачку Аўгіньню Аляксандраўну Энгель (1892 г. н.).
    26 кастрычніка 1894 г. Хана разам з сям’ёй пакінула Калымскую акругу.
    У студзені 1895 г. Хана Янгель выехала ў Менск.
    Шмуль Энгель у 1900 г. быў вызвалены ад паліцэйскага нагляду і служыў служачым-наглядчыкам матэрыяльнага складу пры станцыі Самтрэдзі Кутаіскай губэрні. У 1919 г. пабраўся шлюбам з Аляксандрай Міхайлаўнай Мураўёвай (1883 г. н.). Памер у 1924 годзе.
    Літаратура:
    Кротов М. А.  Якутская ссылка 70-80-х годов. Исторический очерк по неизданным архивным материалам. Москва. 1925. С. 219, 240.
   Казарян П. Л. Колымская политическая ссылка в 1861-1895 гг. (Численный состав). // Освободительное движение в России и Якутская политическая ссылка (XIX – начало XX в.). Материалы всесоюзной научной конференции. Якутск – Черкех, 28-30 июня 1989 г. Часть I. Якутск. 1990. С. 39.

    Маракоў Л.  Галоўная вуліца Мінска. 1880-1940. Кн. 2. Мінск. 2013. С. 237, 455.
    Аніта Бяляўская.,
    Койданава.




Міхась Міланіч. Сасланая Рахіль. Койданава. "Кальвіна". 2014.

 



                                                           САСЛАНАЯ  РАХІЛЬ
    Рахіль Схараўна [Захаровна], па хрышчэньні Антаніна Рыгораўна, Скудзіна [Скудина], у замустве Сасноўская, – нарадзілася ў губэрнскім м. Менск Расейскай імпэрыі, у габрэйскай сям’і купца.
    Працавала хатняй настаўніцай, якая ў 22 гады адміністрацыйна, пастановай ад 27 ліпеня 1888 г., была высланая ва Ўсходнюю Сыбір пад галосны нагляд паліцыі на 3 гады па справе Канстанціна Церашковіча ды інш.
    Па шляху ў Якуцкую вобласьць ў акруговым горадзе Іркуцкай губэрні 21 траўня 1889 г. пабралася шлюбам з адміністрацыйна-сасланым Міхаілам Сасноўскім.
    Міхаіл Іванавіч Сасноўскі (1863-1925) – паходзіў з дваранаў, ураджэнец Палтаўскай губэрні Расейскай губэрні. Скончыў Палтаўскую гімназію, у 1882 г. студэнт прыродазнаўчага факультэту Кіеўскага унівэрсытэта, ад 1883 г. студэнт фізыка-матэматычнага факультэта Санкт-Пецярбурскага ўнівэрсытэта. Удзельнік тэрарыстычнай арганізацыі Аляксандра Ульянава. Быў выключаны са студэнтаў ІІІ курсу і сасланы ва Ўсходнюю Сыбір “за дзяржаўнае злачынства” на 5 гадоў ды быў паселены ў Іркуцкай губэрні. Добраахвотна падаўся за сваёю нявестаю Рахільлю у Якуцкую вобласьць.
    Дастаўленая у Якуцк 17 ліпеня 1889 г. і разам з мужам была паселеная ў Намскім улусе Якуцкай акругі.
    За пратэст, які склала Рахіль ды шэраг іншых палітычных сасланых пад час знаходжаньня ў Кіранскай перасыльнай турме па поваду расправы (Манастыроўскі бунт) з палітычнымі сасланымі ў Якуцку 22 сакавіка 1889 г., яна была разам з мужам накіраваная ў Калымскую акругу. У Сярэдне-Калымск была дастаўленая 18 сьнежня 1890 г. У 1890 г. за “палітычную нядобранадзейнасьць” была пакінутая над нагляд паліцыі яшчэ на 3 гады – па 27 ліпеня 1894 г. 5 лістапада 1891 г. яна разам з мужам была пераведзеная ў Якуцкую акругу.
    Ад красавіка 1892 г. па сакавік 1894 г. разам з мужам і дачкою жыла ў Бецюнскім насьлезе Намскага ўлуса Якуцкай акругі.
    Ад сакавіка 1894 г. па ліпень 1896 г. пражывала ў Якуцку. Міхаіл Сасноўскі працаваў пры Статыстычным камітэце і у музэі. “Памятная книжка Якутской области за 1896 г.” зьмясьціла ягоны артыкул “Физико-географический обзор Якутской области”. Таксама прадставіў Абласному савету даклад па зямельнаму пытаньню Якуцкай вобласьці і праект заарганізаваньня сельскагаспадарчай школы. Вёў кроніку ў “Восточном Обозрении”; таксама зьмясьціў у “Русском Богатстве” аповяды аб жыцьці ў ссылцы: “Под Утесом” (1895. 4) ды “Уйбань-Халат” (1896. 11); карыстаўся псэўданімамі: С; С—кий, Мих; С—ский; С—ский, Мих.
    14 ліпеня 1896 г. Рахіль са сваёй выехала з Якуцка разам з сям’ёю ў губэрнскі горад Палтаву Расейскай імпэрыі..
   У Палтаве Міхаіл Сасноўскі выбіраецца галосным гарадзкой думы і таварышам гарадзкога галавы. Склаў нарыс 25-дзя Палтаўскага сельскагаспадарчага таварыства. Служыў у Ташкенце агентам Палтаўскага зямельнага банка. Пасьля перавароту 1917 г. у Ташкенце яго выбіраюць старшынёй Туркестанскага краявога камітэта партыі эсэраў. Працаваў галоўным бібліятэкарам Ташкенцкага ўнівэрсытэта. /Павловский И. Ф.  Краткий биографический словарь ученых и писателей Полтавской губернии с половины XVIII века. Полтава. 1912. С. 187; Масанов И. Ф. Словарь псевдонимов русских писателей, ученых и общественных деятелей в 4 т. Т. 4. Москва. 1960. С. 449./
                                                 Ліст М. І. Сасноўскага да У. І. Леніна
    Владимиру Ильичу Ульянову (Ленину)
    Уважаемый товарищ!
    Много писем, несомненно, теперь идут к Вам со всей России – и мое, среди них, для Вас, вероятно, будет иметь не большее значение, чем и другие… Но право свое на обращение к Вам я основываю на своем революционном прошлом, на близости с братом Вашим, Александром Ильичем, с которым в одном кружке мы вели дело покушения на Александра III.
    Александра Ильича вспоминаю как светлого, всю душу отдающего тому, во что веровал, чистого духом и телом юношу… Черты упорной настойчивости и твердости – вероятно, общее у Вас с ним наследие семьи…
    Предчувствие близкой крупной роли рабочего движения в нашем кружке имело в нем, быть может, самого яркого представителя. И в программу было внесено соответствующее указание. В 1887 году, в эпоху упадка духа, так дорога была всем нам надежда на поднимающий голову рабочий класс.
    Он вырос и вместе с интеллигенцией, и под ее руководством, победил старый строй. Кто побежден – Россия знает. Возврата нет.
    Кто победитель – вопрос громадного значения…
    Народ ли победил или – его именем властвует и пытается творить новое будущее одна интеллигенция, фракция, секта ее? Я утверждаю последнее: народ опять ничтожен, безгласен, подавлен. Власть узурпирована. Властвует секта, властвует догма – научно уже подорванная, противоречащая сама себе в своей идеологии. Догма убила социализм. Его обаяние – в полноте раскрытия личности, ее расцвете. Отныне же он навсегда связан с нероновскими методами подавления свободы личности, ее мысли, ее прав примата над государственностью.
    Ради победы секта бросила в массы пролетариата заведомо неосуществимые лозунги («мир и хлеб», «долой войну», «все – ваше», «долой интеллигенцию» и т.д.). Она вызвала того духа, овладеть которым уже не может и сама. Этот дух – жадное стремление к беспредельному удовлетворению всех запросов материального существования (духовные еще массам непонятны), — дух крайнего и глубокого индивидуализма – извращение задачи подъема личности. Это противоречило и догме, но было сделано ради победы…
    Вы сильны. Власть ваша велика. Борьба с вами оружием бесплодна, потому что с лозунгами оружием бороться нельзя.
    Но какой же «народ» осуществит этот новый строй? Тот, в котором вы стремитесь совершенно подавить личность, свободу? Народ-ничтожество?
    Святая Инквизиция, просвещенные деспоты, Аракчеев – были сильнее вас. У них не было "разрухи". Но все они добились только развращения, унижения, духовной смерти своих "пасомых". Жизнь шире узости догмы – и побеждает ее. Какой ценой, что будут стоить русскому народу ваши опыты – это вопрос для России страшный… Развращение ведь идет на оба фронта – и посмотрите, какая продажность, сколько растрат!.. Но есть и худшее: дешевизна для «догмы» человеческой личности — жизнь становится ничтожеством в глазах всей «власти» — расстрелы циничнейшим образом превращаются в хладнокровные, ужасающие массой и обстановкой убийства, власть на наших глазах превращается в организацию бандитов.
    Сколько же еще жертв нужно вам для полноты опыта? Неужели их еще было мало?
    Довольно же! Пора вернуть народу его державные права, пора научиться уважать его. Пора вернуть ему его право на самоопределение.
    Не отказывайте же русскому народу в Учредительном Собрании – только оно успокоит его, будет для него авторитетом. Не отказывайте и русской интеллигенции в праве работать для народа – свободно мыслить, говорить, печатать, объединяться для того, чтобы совместно найти исход из того тупика, в который попала Россия.
    Вместе с несколькими товарищами я сижу, как "заложник", арестованный за принадлежность к партии С.Р., во вшивой дыре, отравленный руганью, издевательствами "победителей" и перспективой расстрела, когда потребуется.
    Мих. Сосновский
    Ташкент Арестный Дом. 4/I 1921
    Літаратура:
    Кротов М. А.  Якутская ссылка 70 - 80-х годов. Исторический очерк по неизданным архивным материалам. Москва. 1925. С. 219.
   Казарян П. Л. Колымская политическая ссылка в 1861-1895 гг. (Численный состав). // Освободительное движение в России и Якутская политическая ссылка (XIX – начало XX в.). Материалы всесоюзной научной конференции. Якутск – Черкех, 28-30 июня 1989 г. Часть I. Якутск. 1990. С. 39.
    Колесов М. И.  История Колымского края. Часть I. Досоветский период (1642-1917 гг.). Якутск. 1991. С. 118, 123.
    Казарян П. Л.  Р. А. Протас в якутской ссылке (по дневниковым записям). // Якутский архив. Якутск. № 3 (7). 2002. С. 75.
    Міхась Міланіч,
    Койданава.







Тацьцяна Анатольеўна Скатабаза. Сьпявак Уладзімер Ухцінскі. Койданава. "Кальвіна". 2014.




                                                      СЬПЯВАК УЛАДЗІМЕР УХЦІНСКІ


     Уладзімер Ухцінскі нарадзіўся 18 сакавіка 1960 г. у п. Ніжнія Крыжы (ў 1963 г. ён атрымаў статус рабочага пасёлка і назву Чэрскі, ў гонар славутага ліцьвіна Яна Чэрскага), Ніжнекалымскага раёну ЯАССР, РСФСР, СССР, у сям’і, па ўсёй верагоднасьці, габрэйскага паходжаньня.
    У 5 гадоў разам з бацькамі пераехаў у Гомель, дзе жыла ягоная бабуля. Пасьля 8 клясаў пайшоў працаваць на Гомельскі завод пускавых рухавікоў, сьпяваў у завадзкім ансамблі.
    У 1981-1984 гг. працаваў у Маскве бас-гітарыстам у калектыве Ігара Талькова У 1984 г. вярнуўся ў Гомель дзе супрацоўнічаў з групай “Граніт”. З 1986 па 1991 г. у ансамблі “Сябры”. З 1993 г. распачаў сольную кар’еру. Гастраляваў па гарадах і мястэчках Беларусі, у тым ліку і у Койданаве.
     У 1993 г. заняў 1-е месца ў фінале фэстывалю “Песьня года” (Масква). Уладальнік мэдалю маршала Савецкага Саюза Жукава за актыўны дзел у канцэртнай дзейнасьці па вайсковых частках ды таксама мэдаля за актыўную творчую працу па патрыятычнаму выхаваньню расейскай (беларускай?) моладзі.
    Лічыць, што ён самы найпрыгажэйшы хлапчына і, што па ім вар’яцеюць усе найпрыгажэйшыя дзяўчаты сьвету. (Праўда адна прадаўшчыца ў Койданаве з крамы “Родны кут”, якая раней працавала ў кіёску ў Менску ля жытла Ухцінскага, успамінае пра яго, як аб чалавеку, з найвялікшаю гідкасьцю).
    Неяк на ягоным канцэрце слухач-глядач з залі запытаўся ў яго: Чаму не сьпяваеш на беларускай мове?, на што Ухцінскі з расейскафобскай фанабэрыстасьцю, нібыта ён сам вялікі Кім Ір Сэн, які ў 4 гады пачаў змагацца за радаснае жыцьцё усяго карэйскага народу, адказаў:
    Я родился в селе “Нижние кресты” Нижнеколымского района Якутской ССР. В четыре года меня привезли в Республику Беларусь. И у меня всегда с белорусским языком были проблемы. Я один раз пел на белорусском языке в собственном доме, но у меня было такое ощущение, что даже куры смеялись над моим белорусским. Поэтому, я считаю, что у нас есть много прекрасных исполнителей, которые могут подать песню на белорусском языке, но, если ты изначально понимаешь, что ты плохо поешь на белорусском языке, зачем этим заниматься”.


    У чэрвені 2007 г. Уладзімер Ухцінскі заявіў: “я не думаю, што ў дыялёгу з Эўразьвязам каменем непаразуменьня сталі нашы палітычныя зьняволеныя, як раз такія людзі якія не знаходзяцца за кратамі і знаходзяцца за мяжой, усё гэта ідзе адтуль. Я лічу, па ўсіх парамэтрах у нас нармальная краіна. У нас нармальнае кіраўніцтва, каторае ведае, што робіць. Напрыклад, мне, маёй жонцы і маім дзецям добра ў гэтай краіне. Я лічу, што проста трэба выбраць прэзыдэнта на пажыцьцёвы тэрмін. Тады адразу ўсё перапыніцца. Усё стане на месца”.
    Нарэшце у сьнежні 2008 г. сьпявак заявіў, што ён кідае жлукціць алькаголь ды пачынае, нарэшце, весьці не амаральны лад жыцьця:
    “Пачалося ўсё з таго, што ўлетку я з сябрамі добра пагуляў. Шашлычок, чырвоненькая рыбка, гарэлачка скрыначкамі… У выніку абвастрылася падстраўнікавая залоза, і я патрапіў у лякарню. Лекары вынесьлі прысуд: то, чым я сілкаваўся, забаранілі катэгарычна. І я падумаў - хопіць: у маладосьці папіў, паеў - досыць! Надакучыла хадзіць тлустай сьвіньнёй! Ужо чатыры месяца ў роце не было ні кроплі сьпіртнога. Нават піва... Я вельмі люблю гатаваць і ўмею рабіць гэта добра. Напрыклад, “рыба па-ухцінскі” - казачная страва, праўда складаная. Але ёсьць у мяне рэцэпт “пірага з кухам”. Вельмі проста і смачна. Бярэш дражджавое цеста, раскочваеш і раскладваеш тонкім пластом начыньне - аладку з цукру, сланечнікавага масла і мукі, усе кампанэнты бяруцца на вока. Загортваеш у рулет - і ў духоўку. Проста, хутка і вельмі смачна. Прыемнага апэтыту!”
    Літаратура:


    Каштанова И.  Многорукий Шива”. Певец Владимир Ухтинский и его верные друзья. // Во Славу Родины. Минск. 1 февраля 2001. С. 4.
    Тацьцяна Анатольеўна Скатабаза,
    Койданава.