четверг, 28 августа 2014 г.

Альбіна Рэйка-Злучка. Найздатнейшы бамавец Уладзімер Карагін. Койданава. "Кальвіна". 2014.






                                  НАЙЗДАТНЕЙШЫ БАМАВЕЦ ЎЛАДЗІМЕР КАРАГІН


 
    Уладзімер Мікалаевіч Карагін нарадзіўся 20 красавіка 1952 г. ў абласным горадзе Пскоў у РСФСР (СССР).
    У студэнцкія і выкладчыцкія гады (1972-1988) ён вядомы як арганізатар будатрадаўскага руху, камандзір “лепшых” будатрадаў у БССР і СССР, першабудаўнік БАМа, энэргетычных аб’ектаў Сыбіры і Якутыі.
    З 1985 г. на навукова-дасьледчым, заканадаўчым, арганізацыйным і прафэсійным узроўнях займаецца разьвіцьцём недзяржаўнага сэктара эканомікі і кіраваньня (каапэрацыя, прадпрымальніцтва), заснавальнік, акцыянэр шэрагу прадпрыемстваў.
    З 1988 гады ўзначальвае грамадзкія аб’яднаньні прадпрымальнікаў і працадаўцаў на мясцовым, рэспубліканскім і міжнародным узроўнях. Па яго ініцыятыве створаны і на этапе разьвіцьця ўзначальваліся зьвязы вытворчых каапэратываў БССР і СССР, Зьвяз прадпрымальнікаў Рэспублікі Беларусь, Беларускае грамадзтва абароны спажыўцоў, Беларускі зьвяз падаткаплатнікаў, Беларуская канфэдэрацыя прамыслоўцаў і прадпрымальнікаў, Беларускі фонд фінансавай падтрымкі прадпрымальнікаў, заснаваны 22 цэнтра падтрымкі прадпрымальнікаў, шэраг газэт і часопісаў.
    З 1978 па 1998 год на выкладчыцкай працы ў Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце і Рэспубліканскім Міжгаліновым інстытуце падвышэньня кваліфікацыі кіраўнічых работнікаў і адмыслоўцаў галін народнай гаспадаркі.
    З 1993 г. заснавальнік, рэктар, ды прафэсар Недзяржаўнай Акадэміі парлямэнтарызму і прадпраймальніцтва, затым Ганаровы рэктар. Чалец Міжнароднай акадэміі арганізацыйных і кіраўнічых навук і Міжнароднай акадэміі інфармацыйных працэсаў і тэхналёгій.
    З 1989 па 1999 год - дэпутат, чалец Прэзыдыюма, старшыня сталай дэпутацкай камісіі па эканамічным разьвіцьці і бюджэту, намесьнік старшыні Менскай гарадзкой Рады дэпутатаў.
    Чалец рэдкалегіі часопісаў “Налоговый вестник”, “Валютное регулирование”, “Кадровик. Управление персоналом”, “Секретарское дело”, “Дело”, “Экспорт&Импорт”
    Старшыня АТ “Менскі сталічны зьвяз прадпрымальнікаў і працадаўцаў”, Намесьнік старшыні СНТ “Беларуская канфэдэрацыя прамыслоўцаў і прадпрымальнікаў (наймальнікаў)”, чалец Прэзыдыюма, старшыня Камітэта па прадпрымальніцтве РАТ “Беларуская навукова-прамысловая асацыяцыя”.
    Сапраўдны чалец клюбаў: Менскага ROTARY INTERNATIONAL CLUB, Сталічнага дзелавога клюба, Міжнароднага клюба дырэктараў, Міжнароднага трэйдзінг-клюба
    Чалец Прэзыдыюма Рэспубліканскага Працоўнага арбітражу, Чалец Нацыянальнай Рады па працоўных і сацыяльных пытаньнях Рэспублікі Беларусь.
    Чалец Прэзыдыюма Эўрапейскай канфэдэрацыі асацыяцый малых і сярэдніх прадпрыемстваў (СЕА-РМЕ) (г. Брусэль)
    Сустаршыня РАТ “Садзейнічаньні разьвіцьцю супрацоўніцтва з Рэспублікай Беларусь” (г. Масква)
    Альбіна РЭЙКА,
    Койданава.

                                                                  ДАДАТАК

                                 УСЕ, ХТО ПРАЙШОЎ ВЫПРАБАВАНЬНЕ БАМам
                                              РЭАЛІЗАВАЛІ СЯБЕ Ў ЖЫЦЬЦІ
    Днямі ў Расіі адзначалася 35-годдзе будаўніцтва БАМа (Байкала-Амурскай магістралі). Калі для многіх сёньняшніх маладых вышэй згаданая абрэвіятура — проста літары, то для людзей больш сталых гэта цэлая эпоха, час камсамольскага запалу, час вялікіх зьдзяйсьненьняў i працоўнага подзьвігу на агульную карысьць. Пачынаючы з 1975 на саюзную будоўлю зьяжджалася моладзь з усіх куткоў СССР. Было там i шмат беларусаў. Сярод iх — студэнт 3 курса БДУ Валодзя Карагiн, камандзір першага беларускага студэнцкага будатрада на БАМе. Сёньня Уладзімір Мікалаевіч — старшыня Прэзыдыюма Рэспубліканскай канфэдэрацыі прадпрымальнікцтва, чалавек вядомы і вельмі заняты. Але ён знайшоў час на сустрэчу з журналістам, каб узгадаць сваю БАМаўскую маладосьць (тым больш, што інтэрв’ю адбылося адразу па вяртаньні з горада Тында, дзе сьвяткавалі юбілей будаўніцтва Байкала-Амурскай магістралі).
    — Уладзімір Мікалаевіч, прайшло 35 гадоў. Што да сёньняшніх дзён захавалася ў памяці самым яркім успамінам?
    — Найбольш запомніўся наш моладзевы задор і вялікая адказнасьць, якую мы адчувалі, калі ўвязаліся ў такі маштабны праект... Калі паўстала пытаньне аб фронце работ для нашага атрада, тагачасны лідэр моладзі Паўднёвай Якуціі Дзьмітрый Трафімаў прапанаваў нам узяць асобны аб’ект, які быў бы цалкам нашым — ад першага калка да апошняй цаглінкі, і якім мы маглі б потым ганарыцца. Мы ўзяліся за будаўніцтва пасёлка Сярэбраны Бор, побач з якім сёньня разьмяшчаецца Нерунгрынская ГРЭС (яна забясьпечвае энэргіяй палову Якуціі!). Трэба разумець, што непасрэдна чыгунка — гэта адна сотая ад усёй інфраструктуры. БАМ — гэта пад’язныя дарогі, гэта пасёлкі з жылымі дамамі, бальніцамі, дзіцячымі садкамі, ЗАГСамі і г.д. “Жалезка” — гэта дробязь, галоўнае — асваеньне зоны БАМа, фарміраваньне ўсёй неабходнай інфраструктуры. Безумоўна, мы не абмежаваліся толькі Сярэбраным Борам. Працавалі на будоўлі іншых пасёлкаў (напрыклад, Залацінкі — пасёлка атрада беларускіх будаўнікоў імя Героя Савецкага Саюза Мікалая Кедышкі), самога чыгуначнага палатна. Мы прыяжджалі сюды працаваць на ўсё лета, восеньню вярталіся на вучобу, а новым летам — зноў на БАМ. Усяго я адпрацаваў на БАМе 12 гадоў.


    У нас быў выключна арганізаваны атрад. Кожны баец быў яшчэ і членам агітбрыгады. Паколькі мы там былі прадстаўнікамі сваёй рэспублікі, то везьлі з сабой сваю сымболіку, сваю культуру, песьні, паэзію, мастацтва. У нас былі слайд-фільмы пра Беларусь, і кожны наш баец апроч іншага быў яшчэ i дакладчыкам на пэўную тэму, якая датычылася нашай рэспублікі. На нашым рахунку стварэньне на БАМе некалькiх моладзевых бібліятэк. Спачатку мы разгарнулі работу ў беларускіх школах, арганізавалі збор кніг. Кожны школьнік падпісваў сваю кніжку, якую ахвяраваў бібліятэкам БАМа. Усяго мы адправілі на БАМ больш за 50 тысяч кніг, заснавалі бібліятэкі ў пасёлках Залацінка, Нерунгры, Сярэбраны Бор.
    — Раскажыце, у якіх умовах вам давялося жыць і працаваць на БАМе?
    — У самым пачатку (калі прыехалі ў першы раз) не было нічога. Толькі тайга, дзе трэба было “зьняць” (высекчы) дрэвы, каб паставіць палаткі. Не было сьвятла і вады (яе нам прывозілі). У нас там утварылася своеасаблівая маленькая дзяржава: мы самі забясьпечвалі сябе ўсім неабходным (ніхто для нас нічога загадзя не рыхтаваў). Камандзір павінен быў усім забясьпечыць сваіх байцоў, усё арганізаваць. А я тады быў студэнтам 3 курса БДУ (праўда, ужо з вопытам кіраваньня будатрадамі). Наладжваць побыт нам давялося “з нуля”. Тое ж датычылася і будаўнічых работ. Калі пачалі ўзводзіць фундамэнты будынкаў, сутыкнуліся з праблемай — адсутнасьцю неабходнага інструмэнта. Грунт, які трэба было капаць, паводле клясыфікацыі адносіўся да 11-й катэгорыі (гэта прамерзлая скальная парода). Яе магчыма было “дзяўбці” толькі кіркамі, якіх у нас не было. Першае, што мы зрабілі, адшукалі кузьні, дзе нам змаглі выкаваць кіркі для работы. Аб’ём цяжкай фізычнай працы ў надзвычай складаных умовах быў каласальны. У далейшым, у наступныя нашы заезды на БАМ, мы будавалі бэтонныя дарогі, будынкі. Апроч іншага мы былі далучаны і да кіраваньня будоўляй. Я, напрыклад, некалькі гадоў быў “начным дырэктарам”. Начальнік кіраваньня будаўніцтвам давяраў мне 5 тысяч рабочых, чыя зьмена доўжылася з 8 гадзін вечара да 8 гадзін раніцы (будоўля працавала круглыя суткi). Я на той час ужо скончыў БДУ, працаваў выкладчыкам. На БАМе я вёў i навуковую работу — быў адным з аўтараў канцэпцыі сацыяльна-эканамічнага разьвіцьця Паўднёва-Якуцкага тэрытарыяльна-вытворчага комплексу.
    — А як вы адпачывалі, бавілі вольны час?
    — На БАМе нам хацелася як мага больш паглядзець, таму ў выхадныя дні мы вывозілі людзей і ў былыя Сталінскія лягеры, на арцелі старацеляў, дзе здабывалі золата, бачылі, як здабываюць алмазы, сьлюду, наведвалі выбраныя ўранавыя руднікі, вугальны разрэз, аб’екты іншых падразьдзяленьняў БАМа. Знаёміліся з нацыянальнай культурай і ладам жыцьця якутаў, эвенкаў, нацыянальным эпасам “Алонха”. Мы прывезлі з сабой апаратуру для дыскатэкі, запісы. У нас былі самыя лепшыя дыскатэкі на БАМе. Можаце сабе ўявіць: мы нават лазэры з сабой прывезьлі!
    — А тады ўжо былі лазэры?
    — Былi. Нашы фізыкі Валодзя Кустаў i Коля Марціновіч, якiя пазьней сталі кандыдатамі навук, паклапаціліся пра гэта. Такім чынам, у нас былі дыскатэкі з лазэрамі, якія мы ладзілі некалькі разоў на тыдзень. Акрамя таго, мы выступалі з канцэртамі. Наша агітбрыгада дала на БАМе дзесяткі канцэртаў. Уяўляеце, пасьля 12-гадзіннай зьмены мы яшчэ выступалі, чыталі лекцыі.
    — А з якім нумарам выступалі вы?
    — Я быў вядучым канцэртаў. У нас былі цудоўныя сцэнкі, тэатар мініятур. Наша Лёка Гашына — доктар атрада (сёньня яна працуе ў дзіцячым хірургічным цэнтры) цудоўна сьпявала песьні пад гітару. Лёку Гашыну ведаў увесь БАМ. Кожнае лета, у жніўні, на БАМе праводзіўся фэстываль аўтарскай песьні, і Лёка заўсёды там выступала. Апроч таго, што яна была ўрачом атрада, яна яшчэ працавала ў брыгадзе па бэтонных работах і сама заўсёды брала на сябе самыя цяжкія нагрузкі. Лёка ў нас была энтузіясткай-завадатаркай, а як урач выратавала некалькі жыцьцяў. Увогуле, у нас было даволі многа дзяўчат. Яны былі кухарамі, мэдыкамі, малярамі. Узгадаю Тамару Станькову, Валянціну Марціновіч, Ірыну Піўчанку, Люду Сямёнаву, Іну Шалахаву.
    — Хто з вядомых сёньня людзей быў байцом першага беларускага студэнцкага будатрада?
    — Намесьнік міністра культуры Віктар Кураш, рэктар унівэрсытэта культуры Барыс Сьвятлоў, старшыня Савета заснавальнікаў інстытута парлямэнтарызму і прадпрымальніцтва Алег Марозаў, пракурор Бабруйска Анатоль Трацьцякоў, намесьнік дэкана мэхмата БДУ Дзьмітрый Мядзьведзеў, доктар геоляга-мінэралягічных навук Уладзімер Левашкевіч, доктар гістарычных навук прафэсар БДУ Анатоль Разанаў, палкоўнік Уладзімер Стужук, паэт Леанід Пранчак, вядомыя журналісты Сяргей Новікаў, Уладзімер Дзюба, Уладзімер Капскі, Аляксандр Андрэеў, Васіль Анісенка, прадпрымальнік Васіль Аўдзеенка. Неаднаразова браў удзел у будаўніцтве БАМа заслужаны артыст Беларусі, опэрны сьпявак Віктар Стральчэня (яго называлі залатым голасам Беларусі). У розны час байцамі нашага атрада станавіліся вядомыя кампазытары Уладзімер Буднік, Васіль Кандрасюк, сьпевакі Уладзімер Колін, Раман Жабінскі. Яны працавалі на будоўлі і езьдзілі з канцэртамі ў складзе агітбрыгады.
    — На БАМ бралі ўсіх ахвотных?
    — Вядома, не. Быў адбор. Абавязковыя патрабаваньнi — фізычнае здароўе і вопыт працы на будоўлі. Трапіць у БАМаўскі атрад, які называўся СБА (студэнцкі будаўнічы атрад) імя Ленінскага камсамола, было складана. Каб атрымаць неабходны досьвед, я спачатку ўзяў удзел у будаўніцтве бэтонных дарог Мазырскага нафтаперапрацоўчага завода, будаваў піянэрскія лягеры ў Радашковічах для заводаў “Гарызонт” i “Тэрмапляст” (ужо тады я быў камандзірам атрада), узводзіў фундамэнт кампрэсарнай станцыі газаправода Таржок — Менск — Iвацэвічы пад Крупкамі, быў на мэліярацыйных работах на Меншчыне. Акрамя таго, мы праверылі свае сілы і цягавітасьць у зімовых атрадах (між іншым, сталі першымі ў Саюзе студэнтамі, хто распачаў такую практыку!). Зімой 1974-га і 75-га мы будавалі вытворча-тэхнічнае вучылішча мэліяратараў у Валожыне, аб’екты завода імя Вавілава. І толькі пасьля работы на будаўнічых аб’ектах у Беларусі і Томску мяне выбралі камандзірам будатрада на БАМе. Астатнія мае байцы таксама мелі папярэдні вопыт зімовых студэнцкіх будатрадаў. Мы зьядналіся ў працы, выступалі разам і як агітбрыгада (выяжджалі з выступленьнямі ў калгасы, у населеныя пункты). Такім згуртаваным калектывам мы і накіраваліся на БАМ.


     Увесь наш атрад быў падзелены на брыгады. Мы загадзя прыкінулі верагодныя спэцыяльнасьці, якія там нам могуць спатрэбіцца. Тыя, каму не хапала профільных ведаў, прайшлі спэцыяльныя курсы, атрымалі пасьведчаньні. Гэта была сур’ёзная прафэсійная падрыхтоўка. Я сам вучыўся на філязоўскім аддзяленьні БДУ. Зразумела, да будаўніцтва мая спэцыяльнасьць не мела ніякага дачыненьня. Мне давялося ісьці на будаўнічы факультэт БПІ і вывучаць тэхналёгію будаўнічай вытворчасьці. Затое потым, на БАМе, я змог быць прарабам, начальнікам участка і нават галоўным дыспэтчарам.
    Менавіта на БАМе я “заразіўся” кіраваньнем і пытаньнямі эканомікі, калі пазнаёміўся з акадэмікам Абэлам Аганбегянам. Гэта ён мяне, студэнта 3 курса, уключыў у дасьледчыя навуковыя праграмы комплекснага асваеньня Якуціі.
    — Ці былі людзі, якія не вытрымлівалі нагрузак і цяжкіх умоў і вярталіся дамоў?
    — Вядома ж, былі. Сур’ёзным выпрабаваньнем была сама дарога да месца будоўлі — гэта 8—10 тысяч кілямэтраў у адзін бок, 7 часавых паясоў. Таму мы намагаліся браць у атрад толькі фізычна здаровых людзей. Вы ж разумееце, мы не маглі рызыкаваць. Былі і такія, каго мы самі адпраўлялі з будоўлі дамоў. На БАМе панаваў “сухі закон”, дысцыпліна была вельмі жорсткая. Раніца заўсёды пачыналася з пастраеньня, з пад’ёму сьцяга.
    У нашым атрадзе мы ўкаранілі прынцыпы камуністычнай крамы. Загадчык гаспадарчай часткі прывозіў у атрад розныя патрэбныя дробязі (цукеркі, цыгарэты, мыла, зубную пасту і г.д.). Усё гэта ён выстаўляў навідавоку, побач ставіў скрыню для грошай і клаў сшытак. Тут жа віселі цэны на ўсе тавары. Кожны з байцоў выбіраў тое, што яму патрэбна, клаў грошы ў скрыню ці запісваў сваю “пазыку” ў сшытак. Па заканчэньні сэзона мы заўсёды падводзілі балянс, і кожны раз грошай было больш, чым агульны кошт набытых тавараў. Ніколі не было недастачы! А гэта сьведчыць аб выключнай сумленнасьці людзей.
     — Ведаю, што будоўлю БАМа наведаў і тагачасны намесьнік галоўнага рэдактара “Чырвонай Зьмены” Анатоль Бутэвіч...
     Гэта было ў 1976 годзе. 2 красавіка мы адзначалі гадавіну высадкі першага беларускага будаўнічага атрада імя Мікалая Кедышкі на аб’екты Паўднёва-Якуцкага ўчастка БАМа. З гэтай нагоды творчая брыгада ЦК камсамола Беларусі, у складзе якой, акрамя Бутэвіча, былі музычныя дзеячы Iгар Лучанок, Вольга Шутава, паэт Генадзь Бураўкін, правяла сустрэчу з работнікамі будоўлі. Гэта была самая цудоўная вечарына, на якой мне калі-небудзь даводзілася прысутнічаць. Між іншым, на маёй сьпіне Ігар Лучанок напісаў песьню “Залацінка”. Ідэя прайшла да яго на месцы, у пасёлку Залацінка, кампазытару не было на што абаперціся, таму ў якасці рабочага стала ён выкарыстаў маю сьпіну.
    — На сьвяткаваньні 35-годдзя будаўніцтва БАМа вы былі адзіным прадстаўніком беларускіх будатрадаўцаў. Якія эмоцыі ў вас выклікаў сёньняшні БАМ?
    Выключна станоўчыя. Мне было прыемна прайсьціся па дарогах, якія мы пабудавалі больш за 30 гадоў таму, пачуць ацэнку мясцовых жыхароў, якія прызналі, што беларусы будавалі вельмі якасна (бэтон нідзе не разваліўся, хоць па пляне ён павінен быў пратрымацца толькі 20 гадоў). Увогуле, усе людзі, якія прайшлі выпрабаваньне БАМам, здолелі рэалізаваць сябе ў жыцьці. Сёньня гэта вядомыя прадпрымальнікі, рэктары ВНУ, вучоныя, дырэктары школ. У суботу, 18 ліпеня, у Інстытуце парлямэнтарызму і прадпрымальніцтва а 14-й гадзіне адбудзецца сустрэча вэтэранаў першых студэнцкіх будатрадаў. Плянуецца, што зьбярэцца каля 60 чалавек. Магчыма, будуць i госьцi з БАМа. Калі ласка, прыходзьце.
    — Дзякуй за размову.
    Гутарыла Інга МІНДАЛЁВА.
    Фота з асабістага архіва Уладзіміра КАРАГІНА.
    /Звязда. Мінск. № 26.18 ліпеня 2009 года./